Były pracownik wystąpił do spółki z roszczeniem o wypłatę odszkodowania lub zadośćuczynienia w związku z chorobą zawodową, którą stwierdził decyzją powiatowy inspektor sanitarny. Z rozstrzygnięcia wynikało, że choroba była spowodowana warunkami zatrudnienia w spółce – na produkcji. Spółka podjęła z byłym pracownikiem rozmowy, jednak pojawiła się wątpliwość czy kwota ugody, np. 10 tys. zł, podlega oskładkowaniu. W ocenie spółki jest to należność o charakterze cywilnoprawnym, a zatem nie powinna ona odprowadzać od niej składek. Czy takie stanowisko jest prawidłowe? – pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej.

Jak odpowiada ekspert współpracujący z DGP – jeżeli wypłacone przez spółkę odszkodowanie lub zadośćuczynienie ma cywilnoprawny charakter i nie jest jednocześnie związane ze stosunkiem pracy – nie stanowi przychodu z tego tytułu w rozumieniu ustawy o PIT, to nie będzie ono również podlegać składkom.

W przedstawionym stanie faktycznym były pracownik uzyskał decyzję stwierdzającą chorobę zawodową i przedstawił ją spółce jako byłemu pracodawcy. Z opisu wynika, że spółka rozważa wypłatę odszkodowania lub zadośćuczynienia w związku z chorobą nabytą w czasie zatrudnienia. W tym zakresie punktem odniesienia są przepisy kodeksu cywilnego, w szczególności art. 435, art. 444 par. 1 oraz art. 445, które regulują odpowiedzialność za szkodę na osobie oraz zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę. W orzecznictwie się podkreśla, że dochodzenie takich roszczeń wymaga wskazania podstawy odpowiedzialności, szkody oraz związku przyczynowego pomiędzy szkodą a czynem niedozwolonym pracodawcy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt III APa 3/19).

Pomocna może być interpretacja ZUS zawarta w piśmie z 14 marca 2025 r. (znak DI/100000/43/85/2025). Zdaniem organu „decydujące znaczenie ma tu to, czy świadczenie stanowi przychód ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych podstawę wymiaru składek pracowników stanowi właśnie taki przychód. Jeżeli zatem odszkodowanie lub zadośćuczynienie ma charakter cywilnoprawny i nie jest kwalifikowane jako przychód ze stosunku pracy, to nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne”.

Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 12 marca 2026 r., autor: Marcin Nagórek, oprac.: GR