Uzyskanie zgody lekarza medycyny pracy na odstąpienie od stosowania skróconej normy czasu pracy wobec osoby niepełnosprawnej już podczas badań wstępnych jest możliwe, o ile są one wykonywane co najmniej w dniu rozpoczęcia pracy – czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej.
Tak wynika z odpowiedzi udzielonej przez Państwową Inspekcję Pracy na pytanie skierowane przez Polską Organizację Pracodawców Osób Niepełnosprawnych. Dotyczyło ono interpretacji art. 15 i 16 ustawy z 27 listopada 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 913 ze zm.). Pierwszy z nich stanowi, że czas pracy osoby zaliczonej do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać siedmiu godzin dziennie i 35 tygodniowo. Natomiast art. 16 przewiduje, że na wniosek pracownika lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne może wyrazić zgodę na to, aby pracował na podstawie standardowej normy czasu pracy, czyli osiem godzin dziennie i 40 tygodniowo.
POPON wskazuje, że pracodawcy mają wątpliwości, czy dopuszczalne jest uzyskanie zgody lekarza medycyny pracy na odstąpienie od stosowania art. 15 ustawy w momencie stawienia się przez osobę niepełnosprawną na badania wstępne. Organizacja zwraca przy tym uwagę, że przepisy ustawy o rehabilitacji nie zawierają regulacji przesądzającej, kiedy osoba niepełnosprawna nabywa uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem, o którym mowa w art. 16, choć posługują się zwrotem „osoba zatrudniona”, więc pod tym pojęciem należy rozumieć pracownika w myśl art. 2 k.p..
PIP w swojej odpowiedzi wyjaśnia, że zgodnie z art. 26 k.p. stosunek pracy nawiązuje się w dniu określonym w umowie o pracę jako dzień rozpoczęcia pracy. Oznacza to, że status pracownika – w rozumieniu art. 2 k.p. – powstaje dopiero z tym dniem. Ma to istotne znaczenie z punktu widzenia możliwości korzystania z uprawnień wynikających zarówno z przepisów prawa pracy, jak i ustawy o rehabilitacji. Dlatego w tym kontekście należy przyjąć, że wniosek wskazany w art. 16 ustawy o rehabilitacji jako uprawnienie przysługujące pracownikowi może być skutecznie złożony z chwilą nawiązania stosunku pracy.
Ponadto PIP podkreśla, że badania wstępne mogą być przeprowadzone przed dniem rozpoczęcia pracy, w tym dniu lub później, ale jednocześnie zastrzega, że pracodawca nie może dopuścić pracownika do wykonywania obowiązków bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. W związku z tym PIP uznaje, że jest dopuszczalne uzyskanie zgody lekarza medycyny pracy na odstąpienie od stosowania krótszej normy czasu pracy już w trakcie badań wstępnych, jednakże pracownik może skutecznie złożyć wniosek w tej sprawie nie wcześniej niż w dniu nawiązania stosunku pracy.
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 21maja 2026 r., autor: Michalina Topolewska, oprac.: GR