Czy pracownik może powołać się na to, że praca w klimatyzowanym pomieszczeniu przy oknach, które nie dają się otworzyć, spowodowała u niego chorobę zawodową w postaci alergii, a także przewlekłej choroby układu oddechowego? Pracownik podejrzewa, że klimatyzacja była zbyt rzadko odgrzybiana. Czy w ogóle tego rodzaju schorzenia można uznać za chorobę zawodową? A jeśli nie, to czy pracownik może wywalczyć jakąś rekompensatę za utratę zdrowia od pracodawcy? – pyta czytelnik Rzeczpospolitej.

W myśl art. 2351 kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się, po pierwsze, tylko tę, która została wymieniona w wykazie chorób zawodowych. Po drugie, ocena warunków pracy musi dać podstawę do tego, by stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych „narażeniem zawodowym”.

Potwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 sierpnia 2011 r. (II OSK 918/11). Uznał, że do uznania rozpoznanego schorzenia za chorobę zawodową konieczne jest wystąpienie dwóch przesłanek. Musi figurować w wykazie chorób zawodowych, a ocena warunków pracy potwierdza związek przyczynowo-skutkowy między jego powstaniem a tzw. narażeniem zawodowym. Brak jednej z tych przesłanek eliminuje możliwość stwierdzenia u badanego choroby zawodowej.

Wykaz chorób zawodowych, a ponadto sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania ich podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania określa rozporządzenie Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. sprawie chorób zawodowych (DzU nr 105, poz. 869).

Zgodnie z art. 2371 k.p., pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy lub cierpi na chorobę zawodową określoną w wykazie, przysługują świadczenia z ubezpieczenia społecznego określone w art. 6 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jedn. DzU z 2009 r. w 167, poz. 1322 ze zm.).

Wracając do pytania – choroby alergiczne zostały wymienione w wykazie chorób zawodowych. Jednak jednoznaczne określenie, czy dane schorzenie można zakwalifikować jako chorobę zawodową wymaga przeprowadzenia badań lekarskich, a następnie ustalenia, że między schorzeniem a szkodliwymi czynnikami w miejscu pracy zachodzi związek przyczynowy.

Jeśli tak się stanie, to niezależnie od świadczeń z ubezpieczenia społecznego, pracownik może także domagać się od pracodawcy odszkodowania na za sadach ogólnych, wynikających z kodeksu cywilnego.
Ponadto pracodawca może odpowiadać za szkodę wynikłą z rozstroju zdrowia pracownika także wówczas, gdy choroba tego ostatniego nie znajduje się w wykazie chorób zawodowych, ale pozostaje w związku z warunkami pracy. Na takim stanowisku stanął Sąd Najwyższy w wyroku z 2 października 2008 r. (I PK 57/08). Stwierdził wówczas, że odpowiedzialność pracodawcy wobec pracownika z tytułu czynu niedozwolonego polegającego na wywołaniu rozstroju zdrowia (art. 444 § 1 i art. 445 § 1 k. c.) obejmuje także skutki choroby spowodowanej warunkami pracy, niebędącej chorobą zawodową (choroba pracownicza).

Więcej w Rzeczpospolitej z 28 czerwca 2012 r.