Wspólnicy spółki z o.o. (osoby fizyczne) mają wobec niej roszczenie o wypłatą części dywidendy za poprzednie lata. Z kolei w lipcu br. zgromadzenie wspólników podjęło uchwałę, którą nałożono na wspólników obowiązek dopłat w celu podwyższenia kapitału zakładowego. Jednocześnie podjęto uchwałę o potrąceniu wzajemnych należności spółki i wspólników. Tym samym wspólnicy są zobowiązani do niższych dopłat, tzn. w wysokości pomniejszonej o należne im kwoty z tytułu niewypłaconej wcześniej dywidendy. Jakie skutki ma dla spółki taka kompensata należności? Czy spółka powinna – jako płatnik – pobrać zaliczki na podatek? – pyta czytelnik Rzeczpospolitej?
W sytuacji opisanej w pytaniu zostanie dokonana kompensata wierzytelności wspólników względem spółki z o.o. z tytułu niewypłaconej im części dywidendy z wierzytelnością spółki względem wspólników z tytułu dopłat. Dojdzie zatem do potrącenia wzajemnych należności. U wspólników spółki powstanie więc przysporzenie polegające na tym, że będą musieli tylko w części spełnić wobec spółki świadczenie polegające na wniesieniu dopłat. Ze względu na wyższą wartość wierzytelności spółki w stosunku do wierzytelności wspólników nastąpi bowiem częściowe umorzenie wierzytelności przysługujących spółce.
Wspólnicy otrzymają więc określoną wartość pieniężną w rozumieniu art. 11 ust 1 ustawy o PIT.
Jak czytamy w interpretacji Izby Skarbowej w Warszawie z 20 sierpnia 2012 r. (IPPB2/415-501/12-5/MK): „Kompensata wzajemnych zobowiązań pieniężnych stanowi jedną z dopuszczalnych przez przepisy prawa form regulowania zobowiązań. Nie powinno więc budzić wątpliwości, że jeżeli spółka potrąci wierzytelności wynikające z tytułu niewypłaconej częściowo dywidendy w wyniku złożonego przez udziałowca, oświadczenia o potrąceniu, któremu przysługuje wierzytelność, lecz zarazem występującego w roli dłużnika spółki, w związku ze zobowiązaniem do dokonania dopłat do spółki, to w następstwie tych czynności dojdzie do spłaty tych zobowiązań. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego w myśl. art. 503 kodeksu cywilnego stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty. Wobec powyższego część dywidendy rozliczoną poprzez kompensatę (potrącenie) uznać należy za otrzymaną przez wspólnika (zapłaconą), a zatem generującą przychód. W konsekwencji na spółce dokonującej ww. potrącenia będą ciążyć obowiązki płatnika związane z pobraniem i odprowadzeniem podatku do właściwego urzędu skarbowego”.
Zgodnie z art. 30a ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych pobiera się 19-proc. zryczałtowany podatek dochodowy. Zobowiązanym do pobrania zryczałtowanego podatku z tego tytułu jest spółka, która występuje w roli płatnika (art. 41 ust. 4 ustawy o PIT).
Ma ona obowiązek przekazać kwoty pobranych zaliczek na podatek oraz kwoty zryczałtowanego podatku w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki (podatek) – na rachunek urzędu skarbowego, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedzib (art. 42 ust. 1 ustawy o PIT). Spółka jest również obowiązana w wyznaczonym terminie przesłać roczną deklarację PIT-8AR właściwemu według swojej siedziby urzędowi skarbowemu (art. 41 ust. 1a ustawy o PIT).
Jak już była o tym mowa wyżej, przychód w postaci pieniędzy lub wartości pieniężnych powstaje w momencie otrzymania ich przez podatnika lub w momencie postawienia ich do dyspozycji podatnika. A zatem w naszym przypadku przychód u beneficjenta (wspólnika spółki) powstanie w dniu. w którym nastąpi potrącenie wzajemnych wierzytelności spółki i wspólnika.
Więcej w Rzeczpospolitej z 19 września 2012 r.