Rada nadzorcza zakładu pracy chronionej na podstawie uchwały wykluczyła pracownicę ze spółdzielni. Jako przyczynę wskazała rażące niedbalstwo w prowadzeniu dokumentacji. Nadzwyczajne walne zgromadzenie tę uchwałę podtrzymało. Zatrudniona odwołała się do sądu I instancji. W międzyczasie, została ogłoszona upadłość spółdzielni pracy obejmująca likwidację jej majątku. Sąd nie dopatrzył się rażącego naruszenia obowiązków pracowniczych. Dokonał więc uchylenia uchwały, która wykluczała pracownika ze spółdzielni. Nie uwzględnił jednak żądania przywrócenia do pracy.

Sprawa trafiła do sądu II instancji. Ten wskazał, że zgodnie z ustawą z 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze brak jest podstaw do nieuwzględnienia wybranego roszczenia oraz zasądzenia odszkodowania.
Ponadto w zakresie postępowania upadłościowego, tak długo jak nie zostanie ukończone, nie ma przeszkód do przywrócenia do pracy. Zdaniem sądu nie będzie to pozostawać w sprzeczności z art. 411 par. 1 kp, bo praca syndyka nie będzie w ten sposób ograniczona. Sąd uznał, że w miejsce odszkodowania należało zatem orzec o przywróceniu do pracy na podstawie art. 196 par. 1 w związku z art. 188 par. 1 i 2 prawa spółdzielczego.

Syndyk nie zgodził się z wyrokiem i wniósł skargę kasacyjną. Sąd Najwyższy w  wyroku z 19 czerwca 2012 r. sygn. akt II PK 268/11 uznał, że wykluczony spółdzielca może domagać się tylko przywrócenia do pracy. Sąd nie ma więc możliwości zdecydowania o wypłacie alternatywnego odszkodowania. Zwolniony nie nadużywa też prawa w myśl art. 8 kp, jeśli domaga się powrotu do pracy. SN podkreślił, że upadłość pracodawcy nie wyłącza z mocy ustawy roszczenia pracownika o przywrócenie do niej (art. 45 k.p., art. 56 k.p.).
W rozpatrywanej sprawie ze względu na art. 188 par. 1 prawa spółdzielczego sąd nie miał więc możliwości zasądzenia odszkodowania. SN oddalił skargę kasacyjną.

Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 24 września 2012 r.