Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne pracownika jest przychód ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przystępując zatem do ustalenia, czy uzyskaną przez pracownika korzyść materialną należy uwzględnić w podstawie wymiaru składek na jego ubezpieczenia, w pierwszym rzędzie trzeba ustalić, czy jest to przychód ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów podatkowych.

Fiskalne reguły uznają za przychód ze stosunku pracy wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń. Wśród tych przychodów wymienia w szczególności: wynagrodzenie zasadnicze, płacę za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty – niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona. Przychodem są również świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych świadczeń nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych.
Sądy administracyjne stoją na stanowisku, że o zakwalifikowaniu świadczenia jako przychodu ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów podatkowych decyduje to, czy może je otrzymać wyłącznie pracownik, czy również inna osoba niezwiązana tego rodzaju stosunkiem prawnym. Istotne jest więc to, czy istnieje związek prawny lub faktyczny danego świadczenia z istniejącym stosunkiem pracy (wyrok NSA z 24 czerwca 2009 r., II FSK 251/08, wyrok WSA we Wrocławiu z 10 lutego 2005 r., I SA/Wr 1038/03).

Zatem nie może być wątpliwości co do tego, że korzyści materialne otrzymywane od pracodawcy, które zatrudniony otrzymał w związku z łączącym ich stosunkiem pracy, są jego przychodem ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów podatkowych. Jednak to nie przesądza jeszcze, że wartość tej korzyści trzeba uwzględnić w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne pracownika.

Niektóre korzyści materialne, mimo że są przychodami ze stosunku pracy, są zwolnione ze składek. Dotyczy to m.in. korzyści materialnych, które:

– wynikają z układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu oraz

– polegają na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług bądź korzystaniu z bezpłatnych lub częściowo odpłatnych przejazdów środkami lokomocji.

Tego rodzaju korzyści są wyłączone z podstawy wymiaru składek na podstawie § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU nr 161, poz. 1106 ze zm.).

Więcej w Rzeczpospolitej z 18 października 2012 r.