Przepisy nie narzucają formy umowy barterowej. Może być ona zawarta w dowolnej formie: pisemnej, ustnej, za pomocą wymiany e-maili, faksów itp. Należy jednak podkreślić, że zawarcie umowy na piśmie i podpisanie jej przez osoby do tego uprawnione, gwarantuje bezpieczeństwo obrotu gospodarczego i chroni przed ewentualnymi nieporozumieniami, stanowiąc dowód w sprawie – czytamy w Rzeczpospolitej.
Umowa barterowa powinna zawierać:
– datę i miejsce jej zawarcia;
– dokładne określenie stron umowy, ze wskazaniem osób uprawnionych do ich reprezentowania,
– określenie ilości, wartości i jakości towarów/usług,
– oznaczenie terminów i warunków dostawy oraz dokładne sprecyzowanie terminów ich wykonania;
– określenie uprawnień stron oraz zasad postępowania w przypadku niewykonania lub nieprawidłowego wykonania umowy barterowej; chodzi tu m.in. o wezwanie do prawidłowego wykonania umowy, klauzulę odstąpienia od umowy „wzmocnioną” karą umowną itp.
1) Faktura wystawiona kontrahentowi przez Jupiter na kwotę 3000 zł + 23 proc. VAT (3000 + 690 = 3 690).
a) wartość brutto Wn „Rozrachunki z odbiorcami” 3690,-
b) VAT należny 690,-
c) wartość netto Ma „Przychody ze sprzedaży” 3000,-
2) Koszt własny sprzedaży Wn Koszt własny sprzedanych towarów 2500,- Ma Towary 2500,-
3) Faktura otrzymana od kontrahenta
a) wartość towaru w cenie nabycia Wn „Rozliczenie zakupu” 3000,-
b) Wn VAT naliczony 690,-
c) Ma „Rozrachunki z dostawcami” 3690,-
4) Przyjęcie towaru do magazynu Wn „Towary” 3000,- Ma „Rozliczenie zakupu” 3000,-
5) Rozliczenie sald – kompensata Wn „Rozrachunki z dostawcami” 3690,- Ma „Rozrachunki z odbiorcami” 3690,-
W barterze przychodem jest wartość wzajemnych świadczeń w ramach zawartej umowy. Oblicza się ją na podstawie przeciętnych cen stosowanych do rzeczy tego samego rodzaju i gatunku w dniu wymiany.
Podatek płaci się od dochodu uzyskanego przez podatnika, czyli od różnicy przychodów i kosztów nabycia towarów, pomniejszonych o koszty sprzedaży. Należy podkreślić, że opodatkowana nie jest różnica wartości świadczeń wzajemnych wynikająca z umowy zawartej między kontrahentami, ale dochód uzyskany w cenie towarów i usług.
W naszym przykładzie spółka Jupiter uzyska dochód do opodatkowania w wysokości 500 zł.
Z kolei na gruncie przepisów o VAT umowę barterową można uznać za odpłatną dostawę towarów lub za odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT.
Co do zasady podstawą opodatkowania VAT jest obrót, czyli kwota ze sprzedaży pomniejszona o kwotę podatku należnego. Zgodnie jednak z art. 29 ust. 3 ustawy o VAT, jeżeli należność jest określona w naturze, podstawą opodatkowania jest wartość rynkowa towarów lub usług pomniejszona o kwotę podatku.
Przy barterze VAT należy rozliczyć jako oddzielną sprzedaż usług czy towarów u każdej ze stron umowy.
Inaczej mówiąc, każdy z kontrahentów rozlicza VAT od swoich świadczeń określonych w umowie, tak jak przy normalnej sprzedaży.
Pozostaje jeszcze pytanie, czy barter należy ewidencjonować w księdze przychodów i rozchodów. Należy udzielić na nie odpowiedzi twierdzącej. W podatkowej księdze przychodów i rozchodów obie strony transakcji dokonują zapisów zarówno po stronie przychodów, jak i po stronie kosztów.
Więcej w Rzeczpospolitej z 24 października 2012 r.