Dla osoby prowadzącej własną działalność gospodarczą, która legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy, ubezpieczenia społeczne są dobrowolne. Większość takich osób korzysta więc z tego dobrodziejstwa i nie opłaca składek społecznych na własne życzenie. Inaczej jest z ubezpieczeniem zdrowotnym. Objęty jest nim obowiązkowo każdy przedsiębiorca. Nie zmienia tego ani prawo do renty, ani niepełnosprawność.

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego nie jest jednak równoznaczny z koniecznością opłacania składki zdrowotnej. Gdy biznes przynoszący marne dochody prowadzi rencista, może się on uwolnić od wszelkich opłat na rzecz ZUS. Zwolnienie ze składki może wynikać albo z faktu pobierania niskiego świadczenia albo formy opodatkowania działalności. Podobnie wygląda kwestia zwolnienia ze składki zdrowotnej osoby, która nie ma prawa do renty, ale jest niepełnosprawna w stopniu znacznym lub umiarkowanym.

Pierwszy wariant zwolnienia z konieczności opłacania składki zdrowotnej dotyczy tych rencistów – biznesmenów, którzy miesięcznie otrzymują z ZUS świadczenie w wysokości nie wyższej niż minimalne wynagrodzenie, tj. w 2012 r. 1500 zł.

Wlicza się tu rentę wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym, ale pomija inne dodatki, zasiłki, świadczenia pieniężne, ryczałt energetyczny, ekwiwalent pieniężny z tytułu prawa do bezpłatnego węgla, czy deputatu węglowego.

Taki rencista musi jednak spełnić jeden z dwóch warunków:

– albo przychód z jego działalności nie przekracza miesięcznie połowy kwoty najniższej emerytury,

– albo podatek z działalności opłacany jest w formie karty podatkowej.

Rencista, który pobiera świadczenie wyższe od minimalnego wynagrodzenia, może skorzystać z drugiej opcji zwolnienia z obowiązku opłacania składki zdrowotnej. Wersja ta została przewidziana dla osób zaliczonych do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności, które:

– z działalności uzyskują miesięczny przychód nieprzekraczający 50 proc. najniższej emerytury lub

– rozliczają podatek w formie karty podatkowej.

Jeżeli dla osoby z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności prowadzona działalność gospodarcza – opodatkowana na zasadach ogólnych – to jedyne źródło przychodu, może ona też skorzystać z innej ulgi. Składkę zdrowotną ma prawo opłacać w wysokości nieprzekraczającej należnej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Ulga ta nie przysługuje niepełnosprawnemu przedsiębiorcy opłacającemu podatek dochodowy w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych lub w formie karty podatkowej.

Brak konieczności opłacenia składki zdrowotnej nie oznacza, że nie trzeba przekazać do ZUS dokumentów rozliczeniowych. Zwolnienia z tej opłaty nie zmienia faktu, że ubezpieczenie zdrowotne z działalności nadal jest obowiązkowe.

Przedsiębiorca musi więc składać te dokumenty, wykazując w nich standardową podstawę wymiaru składki zdrowotnej, ale zerową kwotę tej składki.

Więcej w Rzeczpospolitej z 31 października 2012 r.