W trakcie miesiąca pracownik został przesunięty do wykonywania innej pracy, z tytułu której został objęty obowiązkiem naliczania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. Jak w tej sytuacji ustalić podstawę ich wymiaru? Czy nadal będzie nią podstawa składek emerytalno-rentowych, jak to wynika z ustawy o emeryturach pomostowych? – pyta czytelnik Rzeczpospolitej.
Przy ustalaniu podstawy wymiaru składki na FEP w opisanym przypadku, będzie miał zastosowanie art. 35 ust. 2 ustawy o pomostówkach. Przepis ten mówi, że obowiązek odprowadzania składek na FEP powstaje z dniem rozpoczęcia przez pracownika wykonywania pracy w szczególnych warunkach albo o szczególnym charakterze i ustaje z dniem zaprzestania wykonywania tego rodzaju prac.
W związku z tym, że pracownik został przesunięty do wykonywania prac objętych obowiązkiem opłacania składek na FEP w trakcie miesiąca, pełną podstawę wymiaru składek emerytalno-rentowych za ten miesiąc należy odpowiednio zmniejszyć. Tylko od kwoty należnej za okres wykonywania prac szkodliwych trzeba naliczyć składkę na FEP.
W przypadku pracowników podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (a więc i na FEP) stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany z tytułu pozostawania w stosunku pracy.
Uwzględnia się tu nie tylko same wynagrodzenia wraz z dodatkami, ale również inne świadczenia, jak choćby premie czy nagrody. Te zaś często przyznawane są za okresy kilkumiesięczne, a nawet roczne.
Może się więc zdarzyć, że premia należna za okres, gdy pracownik nie wykonywał pracy szczególnej, zostanie wypłacona w miesiącu, w którym praca tego rodzaju jest już wykonywana.
Tego typu sytuacje budzą wątpliwości u pracodawców, co do tego, czy przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na FEP istotny jest okres, za który dany składnik przysługuje, czy też termin jego wypłaty. Temat ten wyjaśnia przywoływany już art. 35 ust. 2 ustawy o pomostówkach. Skoro składki na FEP opłacane są tylko w okresie, w którym wykonywane są prace szczególne, to należy je liczyć wyłącznie od kwot przysługujących za okres wykonywania tego rodzaju prac. Nie ma tu znaczenia termin, kiedy faktycznie wypłacono należności.
Sytuacja komplikuje się, jeśli pracownik świadczył pracę szczególną przez część okresu, za który przysługuje dany składnik wynagrodzenia. W takim przypadku pracodawca musi zmniejszyć podstawę wymiaru składek emerytalno-rentowych proporcjonalnie do okresu przepracowanego w warunkach szczególnych. Postępowanie pracodawcy jest więc tu identyczne, jak w sytuacji, gdy prace szczególne trwają przez część miesiąca kalendarzowego.
Gdyby w opisanej sytuacji pracodawca naliczył składki na FEP od pełnej podstawy wymiaru składek emerytalno-rentowych, na jego koncie powstałaby nadpłata. ZUS z urzędu zaliczyłby ją na poczet zaległych, bieżących albo przyszłych składek bądź zwrócił płatnikowi na jego wniosek – gdy nadpłata jest wyższa od kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.
Pracodawca musiałby również złożyć korektę dokumentów ubezpieczeniowych za miesiąc, w którym powstała nadpłata. Przy czym – z uwagi na to, że składki na FEP wykazywane są tylko w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA – korekta powinna objąć jedynie ten formularz, bez potrzeby dołączania do niego imiennych raportów miesięcznych.
Więcej w Rzeczpospolitej z 15 stycznia 2013 r.