Osoba prowadząca działalność gospodarcza nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Uwzględnia się tu poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopem wychowawczym, urlopem bezpłatnym albo odbywaniem czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego.

Aby otrzymać pełny zasiłek, przedsiębiorca powinien złożyć zwolnienie lekarskie w ZUS najpóźniej siódmego dnia od daty jego otrzymania. Jeśli nie dotrzyma tego terminu, ZUS obniży należne mu świadczenie o 25 proc. za okres od ósmego dnia orzeczonej niezdolności do pracy do dnia dostarczenia zaświadczenia.

Jeżeli prowadzący działalność opłaca składki społeczne od minimalnej podstawy wymiaru, to za miesiąc, w którym uzyskał prawo do zasiłku za okres choroby, może opłacić te należności od proporcjonalnie obniżonej bazy.

Minimalna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność to równowartość 60 proc. planowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. W 2012 r. wynosiła ona 2115,60 zł, a od 1 stycznia 2013 r. jest to kwota 2227,80 zł.

Składki na ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe osób prowadzących pozarolniczą działalność oblicza się od tej samej podstawy wymiaru, co należności na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Jeżeli więc przedsiębiorca objęty jest ubezpieczeniami emerytalno-rentowymi np. od początku miesiąca, a do chorobowego przystępuje w trakcie tego miesiąca, nie zmniejsza się podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe.

Różnica w tym zakresie dotyczy maksymalnych podstaw wymiaru składek Na ubezpieczenia emerytalno-rentowe nie może ona w roku przekroczyć 30-krotności prognozowanego wynagrodzenia. Natomiast w przypadku dobrowolnej składki chorobowej obowiązuje miesięczny limit – podstawa do naliczenia tej opłaty nie może przekraczać 250 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. Kwotę tę ustala się miesięcznie, poczynając od trzeciego miesiąca kwartału, na kolejne trzy miesiące, biorąc pod uwagę przeciętną płacę z poprzedniego kwartału.

Aby ustalić, od jakiej kwoty naliczyć składki za miesiąc, w którym przedsiębiorca był ubezpieczony tylko przez jego część, musi on podzielić minimalną podstawę wymiaru przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca, a wynik pomnożyć przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniom. Prawo to przysługuje również w przypadku niezdolności do pracy trwającej przez część miesiąca, jeżeli z tego tytułu biznesmen spełniał warunki do przyznania zasiłku z ubezpieczeń społecznych. Ale możliwość ta przysługuje pod warunkiem, że przedsiębiorca deklaruje opłacanie składek od minimalnej podstawy.

Osoba prowadząca pozarolniczą działalność w składanych za siebie dokumentach rozliczeniowych deklaruje za dany miesiąc wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Jeśli wpisze kwotę wyższą od minimalnej podstawy, nie ma podstaw do tego, by ją później zmniejszyła w dokumentach rozliczeniowych korygujących. Dotyczy to także sytuacji, gdy zadeklaruje jako podstawę wymiaru kwotę wyższą niż odpowiednio pomniejszona minimalna podstawa w sytuacji, gdy przez część miesiąca choruje i spełnia warunki do przyznania zasiłku. Jedynie w sytuacji, gdy w dokumentach rozliczeniowych płatnik zadeklarował najniższą podstawę wymiaru składek i jednocześnie spełniał warunki do przyznania zasiłku, może dokonać jej korekty.

Składka na ubezpieczenie chorobowe to stosunkowo niska opłata. Jej regulowanie nie nadwyrężą budżetu przedsiębiorcy. Mimo to wiele osób prowadzących działalność rezygnuje z tego ubezpieczenia. Jeśli taki biznesmen zachoruje i w związku z brakiem ubezpieczenia chorobowego nie uzyska prawa do zasiłku, to składki musi opłacić od pełnej podstawy wymiaru składek. Traci więc podwójnie – nie ma prawa do świadczenia, a jednocześnie musi opłacić składki za czas absencji zdrowotnej.

Tak samo jest w przypadku przedsiębiorcy, który zgłosił się do ubezpieczenia chorobowego, ale zachorował przez upływem 90-dniowego okresu wyczekiwania na prawo do świadczenia.

Bez względu na to, czy prowadzący działalność uzyska prawo do zasiłku chorobowego, nie może pomniejszyć podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Oplatana to ubezpieczenie jest bowiem miesięczna i niepodzielna. Nie można jej proporcjonalnie zmniejszyć za miesiąc, w którym prowadzący działalność był chory.