Do 31 grudnia 2012 r. przepisy pozwalały uprawnionemu do wcześniejszej emerytury nabyć po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn) prawo do tzw. emerytury powszechnej. Od 1 stycznia 2013 r. osoby uprawnione do wcześniejszego świadczenia nadal mogą nabywać prawo do emerytury powszechnej po ukończeniu podwyższonego powszechnego wieku senioralnego.

Zmieniły się natomiast zasady ustalania jej wysokości. Od 1 stycznia 2013 r. podstawa obliczenia emerytury przyznawanej na podstawie art. 24 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm., dalej ustawa emerytalna) jest pomniejszana o kwoty pobranych wcześniejszych emerytur.

Podstawę obliczenia takiej emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem ich waloryzacji, zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego ten, od którego przysługuje wypłata świadczenia oraz zwaloryzowanego kapitału początkowego. Pomniejszanie podstawy polega na odjęciu od niej sumy kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki zdrowotnej (w tzw. kwocie brutto). Jeżeli przyznana wcześniejsza emerytura była zmniejszana wskutek osiągania przychodów, to do ustalenia podstawy świadczenia ZUS przyjmie kwoty faktycznie wypłacone (po dokonaniu rozliczenia przychodów).

Zasady pomniejszania podstawy emerytury przysługującej po osiągnięciu wieku emerytalnego z art. 24 ustawy emerytalnej dotyczą świadczeń, które będą przyznane osobom mającym ustalone już uprawnienia do:

– emerytury wcześniejszej przyznanej na mocy art. 46, 50, 50a, 50e, 184 ustawy emerytalnej lub art. 88 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta nauczyciela (DzU z 2006 r. nr 97, poz. 674 ze zm.) oraz na mocy art. 34 lub art. 48 i 49 ustawy emerytalnej w brzmieniu obowiązującym 31 grudnia 2006 r., jeżeli te osoby pobierały świadczenia,

– emerytury częściowej.

Część zmian idzie jednak na rękę ubezpieczonym. Chodzi min. o możliwość uwzględniania przechodzącym na emeryturę, którzy utracili prawo do renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wskutek odzyskania zdolności do pracy, okresów pobierania tej renty.

Do 31 grudnia 2012 r. okres pobierania renty z racji niezdolności do pracy ZUS uwzględniał w zakresie niezbędnym do przyznania emerytury. I wyłącznie wtedy, gdy prawo do renty ustało z powodu odzyskania zdolności do pracy, tzn. gdy lekarz orzecznik ZUS orzekł, że ubezpieczony może wrócić do pracy, oraz gdy osoba zainteresowana pobierała rentę okresową a po upływie tego okresu nie wnioskowała o dalsze ustalenie uprawnień do świadczenia.

Od 1 stycznia 2013 r. przy ustalaniu prawa do emerytury częściowej z art. 26b oraz emerytury dla urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. z art. 27 i 28 ustawy emerytalnej, temu, kto utracił prawo do renty z racji niezdolności do pracy przysługującej z FUS, gdyż odzyskał zdolność do pracy, uwzględnia się też okresy pobierania tej renty. Pod warunkiem że okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7 i 10 ustawy, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.