Pracownik bez ochrony, co nie znaczy, że do zwolnienia

Dziennik Gazeta Prawna (2013-03-25), autor: Jan Ciechorski , oprac.: GR

mar 25, 2013

Uzyskanie wieku emerytalnego nie stanowi dostatecznej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę – czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej.

Sąd Najwyższy przez długi okres prezentował stanowisko uznające, że osiągnięcie wieku uprawniającego do zakończenia aktywności zawodowej przez pracownika stanowi wystarczający powód do pozbycia się go na podstawie art. 45 kodeksu pracy. Linia orzecznicza zmieniła się po uchwale SN z 2009 r.

Oceniając wypowiedzenie umowy o pracę z powodu uzyskania wieku emerytalnego, sędziowie nawiązywali do art. 39 k.p. wprowadzającego ochronę stosunku pracy zatrudnionego, któremu pozostało do uzyskania określonych uprawnień nie więcej niż 4 lata. SN uznawał, że skoro po uzyskaniu określonego wieku parasol bezpieczeństwa przestaje obowiązywać, to dopuszczalne jest pożegnanie się z podwładnym właśnie z tego powodu.

W wyroku z 21 kwietnia 1999 r. (sygn. akt I PKN 31/99) sąd podniósł, że skoro wypowiedzenie powódce umowy o pracę nastąpiło z powodu osiągnięcia przez nią wieku emerytalnego oraz uzyskania uprawnienia do świadczenia z ZUS, to okoliczność ta nie może być oceniana jako dyskryminacyjna w stosunkach pracy w rozumieniu art. 113 k.p. ani ze względu na wiek, ani też ze względu na płeć powódki (stanowisko to potwierdził SN w wyroku z 18 lipca 2003 r., sygn. akt 1 PK 210/03).

Natomiast w wyroku z 3 grudnia 2003 r. (sygn. akt I PK 80/03) sędziowie zaprezentowali jeszcze dalej idące stanowisko, uznając, że spełnienie przez pracownika warunków nabycia prawa do emerytury jest społecznie usprawiedliwioną przesłanką jego wyboru do zwolnienia z pracy w ramach racjonalizacji zatrudnienia. W uzasadnieniu SN odwołał się do trudności na rynku pracy i potrzeby umożliwienia zatrudniania młodych, bezrobotnych ludzi, niemających źródeł utrzymania w przeciwieństwie do uprawnionych do emerytury.

Przełomem w orzecznictwie była uchwała SN podjęta w składzie 7 sędziów z 21 stycznia 2009 r. (sygn. akt IIPZP13/08), w której wskazano, że osiągnięcie wieku emerytalnego i nabycie prawa do świadczenia nie może stanowić wyłącznej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę (art. 45 par. 1 k.p.).

Po pierwsze, jak uzasadniał SN, wypowiedzenie pracownicy umowy o pracę tylko z tego powodu, że osiągnęła wiek emerytalny, jeżeli jest on niższy niż dla mężczyzn, stanowi pośrednią dyskryminację ze względu na płeć (art. 113 k.p.).

Po drugie, rozwiązanie kontraktu zawartego na czas nieokreślony wyłącznie z powodu osiągnięcia przez pracownika wieku uprawniającego do zakończenia aktywności zawodowej stanowi bezpośrednią dyskryminację ze względu na wiek (art. 113 k.p.).

Po trzecie, takie działanie pracodawcy jest nieuzasadnione w rozumieniu art. 45 par. 1 k.p.

Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 8 marca 2013 r.