Nie można z góry założyć, że osoba spodziewająca się dziecka podejmuje pracę wyłącznie po to, aby obejść przepisy i uzyskać świadczenia z ZUS. Ciąża pracownicy nie przeszkadza w skutecznym nawiązaniu stosunku pracy – donosi Rzeczpospolita.

Zasada wolności świadczenia pracy wynika z art. 65 ust. 1 konstytucji – każdemu przysługuje wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Kodeks pracy dodaje, że każdy ma prawo do swobodnie wybranej pracy. Nikomu, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie, nie można zabronić wykonywania zawodu (art. 10 k.p.).

Ponadto pracodawca przy rekrutacji nie może dociekać, czy kandydatka jest w ciąży. Nawet gdyby miał takie informacje, nie wolno mu uzależniać zatrudnienia od tej okoliczności. Szefa, który podejmowałby decyzję na podstawie takiego kryterium, można skutecznie posądzić o dyskryminację w zatrudnieniu. Nie ulega zatem wątpliwości, że kobieta w ciąży ma pełne prawo podjąć zatrudnienie.

Przyszła matka często korzysta ze zwolnienia lekarskiego, a potem urlopu macierzyńskiego. W obu sytuacjach może liczyć na świadczenia równe poborom ustalonym w angażu. Dlatego kobieta w ciąży, która podjęła pracę w tym stanie, musi spodziewać się, że jej zatrudnienie zostanie zweryfikowane pod kątem ustalenia, czy nie jest czynnością mającą na celu obejście prawa.

Skoro z zawarciem umowy o pracę ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych wiąże obowiązek ubezpieczenia, podjęcie zatrudnienia po to, aby korzystać później z przewidzianych świadczeń, na które łoży się składki do ZUS, nie stanowi obejścia prawa. Jednak formalne zawarcie angażu to zdecydowanie za mało. Trzeba jeszcze rzeczywiście wykonywać pracę w sposób ustalony w art. 22 k.p.

W sprawach mających na celu ustalenie, czy zawarty angaż miał na celu obejście przepisów, kontroluje się też sytuację ekonomiczną pracodawcy. Z jednej strony przedsiębiorca ma prawo zatrudnić każdą osobę na dowolnym stanowisku, tyle że głównym celem działalności gospodarczej jest osiąganie zysku. Ponadto potrzebę zatrudnienia kolejnego pracownika można oceniać na podstawie aktualnej sytuacji finansowej, liczby zatrudnionych czy wielkości usług.

Często przy kwestionowaniu angaży zawartych przez ciężarne podnosi się brak szkolenia bhp i dopuszczenie do zadań bez zaświadczenia lekarskiego. Jeśli praca była rzeczywiście świadczona, te okoliczności nie mogą wpływać na ważność angażu.

Więcej w Rzeczpospolitej z 22 lipca 2013 r.