Dla wielu przedsiębiorców na pewnym etapie działalności nadchodzi moment, w którym dla dalszego rozwoju biznesu niezbędne jest połączenie sił z innym podmiotem. Z drugiej strony właściciele spółek często podejmują decyzję o połączeniu należących do nich przedsiębiorstw. Celem jest w tym przypadku popularne dziś bardziej niż w przeszłości cięcie kosztów. Niezależnie od przyczyn wartością dodaną konsolidacji jest najczęściej zwiększenie udziału w rynku, rozwój przedsiębiorstwa oraz wzmocnienie danej marki – czytamy w „Rzeczpospolitej”
W przypadku spółek najczęstszym sposobem ich konsolidacji jest połączenie. Pozwala to na zachowanie ciągłości biznesowej wszystkich łączonych przedsiębiorstw. Proces połączenia spółek nie należy jednak do łatwych. Wymaga on starannego zaplanowania, także pod względem prawnym i podatkowym oraz odpowiedniego rozłożenia czynności w czasie.
Przepisy precyzują poszczególne działania niezbędne do połączenia, jednak regulacje w tym zakresie znajdują się w kilku aktach prawnych. Istotne jest, aby przestrzegać kolejności działań wymaganych przez ustawodawcę. Nie bez znaczenia dla powodzenia takiego projektu pozostają również czynności pozaprawne – np. powiadomienie kontrahentów o zamiarze połączenia z odpowiednim wyprzedzeniem.
Zgodnie z zasadą pełnej sukcesji, w wyniku połączenia spółek na spółkę nowo zawiązaną lub spółkę przejmującą (w zależności od trybu łączenia) co do zasady przechodzą wszelkie dotychczasowe prawa i obowiązki spółki przejmowanej. Zasada ta obejmuje również aspekty księgowe i podatkowe (na gruncie prawa podatkowego wyrażono ją w art. 93 ordynacji podatkowej). Jest to istotne m.in. dla przedsiębiorców prowadzących działalność w specjalnych strefach ekonomicznych. Po spełnieniu określonych warunków, po przeprowadzeniu połączenia spółka przejmująca może np. swobodnie korzystać z puli zwolnień podatkowych przysługujących dotychczas spółce przejmowanej. Nawet jeśli przed połączeniem obie spółki działały w dwóch różnych specjalnych strefach ekonomicznych.
Połączenie spółek zasadniczo jest neutralne podatkowo (nie ma co do tego wątpliwości w przypadku połączenia spółek kapitałowych). Wyjątkiem od reguły jest możliwość rozliczania strat spółki przejmowanej. Zgodnie z art. 7 ust 3 pkt. 4 ustawy o CIT przy ustalaniu dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania nie uwzględnia się m.in. straty osiągniętej przez spółkę przejmowaną. Należy o tym pamiętać, planując połączenie. Jednocześnie bowiem spółka przejmująca zachowuje prawo do rozliczenia w kolejnych latach podatkowych dotychczas osiągniętej straty i nie utraci go, jeśli będzie spółką przejmującą.
Ponadto zasada neutralności podatkowej połączenia nie będzie miała zastosowania, gdy połączenie spółek nie jest przeprowadzane z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych, lecz głównym bądź jednym z głównych celów takiej operacji jest uniknięcie lub uchylenie się od opodatkowania.
Kodeks spółek handlowych wskazuje dwie metody połączenia spółek:
• przez przejęcie (np. silniejszy przedsiębiorca przejmuje mniejszego) lub
• zawiązanie nowej spółki (przedsiębiorcy łączą siły, aby powołać nowy podmiot).
Łączyć mogą się zarówno spółki kapitałowe, jak i spółki osobowe (również między sobą – jednak zawsze spółką przejmującą lub nowo zawiązaną musi być spółka kapitałowa).
Możliwość łączenia została przez ustawodawcę wykluczona wobec spółek w likwidacji (znajdujących się już w toku podziału majątku) oraz spółek w upadłości.
Więcej w Rzeczpospolitej z 23 września 2013 r.