Aby firma mogła pomniejszyć przychody o wydatki na naprawę samochodu po kolizji, musi być ono objęte dobrowolnym ubezpieczeniem. Nie ma znaczenia, że obciążona będzie polisa sprawcy a nie poszkodowanego – czytamy w Rzeczpospolitej.
Analiza możliwości zaliczania w ciężar kosztów uzyskania przychodów wydatków ponoszonych na powypadkową naprawę samochodu osobowego w każdym przypadku wymaga wskazania na podstawową zasadę kwalifikacji wydatków do kosztów. Za koszty uzyskania przychodu uznaje się koszty poniesione w celu uzyskania przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia jego źródła, z wyjątkiem kosztów wymienionych w negatywnym katalogu z art. 23 ustawy o PIT i odpowiednio art. 16 ustawy o CIT. Zatem z uwagi na brak szczególnych regulacji odnoszących się do sytuacji, w której samochód jest uznawany za środek trwały, wydatki na przywrócenie go do stanu sprzed powstania szkody będą podlegały zaliczeniu w ciężar kosztów na zasadach ogólnych. Należy jednak pamiętać o art. 23 ust. 1 pkt. 48 ustawy o PIT i odpowiednio art. 16 ust. 1 pkt. 50 ustawy o CIT
Zatem zarówno podatnik PIT, jak i CIT nie może ująć w kosztach wydatków poniesionych na powypadkową naprawę samochodu osobowego stanowiącego jego środek trwały, w sytuacji gdy pojazd ten nie został objęty ubezpieczeniem dobrowolnym.
W kontekście powołanych art. 23 ust. 1 pkt. 48 ustawy o PIT i art. 16 ust. 1 pkt. 50 ustawy o CIT pojawia się pytanie, jakie ubezpieczenie należy uznać za dobrowolne, czyli spełniające wymagania tych przepisów. Na płaszczyźnie ubezpieczeń komunikacyjnych jako obowiązkowe przyjęte jest jedynie ubezpieczenie OC.
Pozostałe, tj. AC i NNW (autocasco i ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków), mają charakter ubezpieczeń dobrowolnych.
Posiadanie dobrowolnego ubezpieczenie AC jednoznacznie spełnia warunek pozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków na powypadkową naprawę samochodu osobowego do kosztów. Kontrowersyjne, aczkolwiek nie odosobnione, jest wyciąganie takich skutków z polisy NNW.
Za koniecznością posiadania ubezpieczenia AC opowiada się jednak większość organów podatkowych, w tym m.in. Izba Skarbowa w Katowicach w interpretacji z 21 lipca 2008 r. (IBPB1/415-349/08/RM) oraz Izba Skarbowa w Poznaniu w interpretacji z 13 czerwca 2008 r. (ILPB1/415-370/08-4/AG). Organy te uznały, że nieobjęcie samochodu ubezpieczeniem AC powoduje skutki, które określa art. 23 ust. 1 pkt. 48 ustawy o PIT (odpowiednio art. 16. ust. 1 pkt. 50 ustawy o CIT). Niewątpliwie argumentem popierającym taki pogląd jest to, że ubezpieczenie AC stanowi formę dobrowolnego ubezpieczenia o charakterze majątkowym, które obejmuje ochroną samochód, czego wymaga literalne brzmienie art. 23 ust. 1 pkt. 48 ustawy o PIT (art. 16 ust. 1 pkt. 50 ustawy o CIT). Z kolei polisa NNW odnosi się w swoim zakresie ubezpieczenia do pasażerów i kierowcy pojazdu. Niemniej w interpretacjach organów podatkowych można spotkać również stanowisko aprobujące każdą formę ubezpieczenia dobrowolnego jako wystarczającą. Za taką kwalifikacją opowiedziała się m.in. Izba Skarbowa w Poznaniu w interpretacji z 14 stycznia 2010 r. (ILPB3/423-954/09-3/DS), potwierdzając prawidłowość stanowiska wnioskodawcy: „(…) ubezpieczeniem dobrowolnym jest każda forma ubezpieczenia, która nie ma charakteru obowiązkowego. W przypadku pojazdów mechanicznych ubezpieczeniem obowiązkowym jest ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej (OC) posiadaczy pojazdów mechanicznych. Tak więc ubezpieczeniami dobrowolnymi w zakresie dotyczącym pojazdów są wszelkie ubezpieczenia dotyczące pojazdów, które nie są ubezpieczeniami OC. W przypadku spółki wszystkie pojazdy objęte są dobrowolnym ubezpieczeniem komunikacyjnym NNW, dlatego w ocenie spółki do wydatków na ich remonty powypadkowe nie ma zastosowania art. 16 ust. 1 pkt. 50 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych”.
W przypadku prywatnego samochodu osobowego – niewprowadzonego do ewidencji środków trwałych – poza podstawową kwalifikacją pozwalającą na zaliczenie konkretnego wydatku do kosztów regułą jest także, że wydatki ponoszone w związku z wykorzystywaniem takiego pojazdu dla celów prowadzonej działalności gospodarczej są zaliczane na podstawie kilometrówki (art. 23 ust. 1 pkt. 46 ustawy o PIT). Obowiązek prowadzenia ewidencji przebiegu nie dotyczy samochodów wykorzystywanych na podstawie umowy leasingu operacyjnego.
W granicach limitu wynikającego z zastosowania stawki za 1 km i liczby przejechanych dla potrzeb prowadzonej działalności kilometrów, do kosztów mogą zostać zaliczone wydatki związane z używaniem, a zatem bieżącą eksploatacją samochodu osobowego. Za takie powszechnie uznaje się wydatki na paliwo, materiały eksploatacyjne czy drobne naprawy. Czy za wydatki objęte kilometrówką można uznać także te dotyczące powypadkowej naprawy samochodu?
Pogląd akceptujący takie stanowisko wyraził Pierwszy Urząd Skarbowy w Poznaniu w interpretacji z 29 kwietnia 2005 r. (PF/2/415/46/05). Trzeba jednak dodać, że również w tym wypadku wymagane jest dobrowolne ubezpieczenie samochodu. Regulacja art. 23 ust. 1 pkt. 48 ma bowiem charakter uniwersalny – znajduje zastosowanie do wszelkich kosztów wynikających z powypadkowej naprawy samochodów.
Więcej w Rzeczpospolitej z 9 września 2013 r.