Kiedy pracownik ma prawo do odszkodowania…

Gazeta Prawna , autor: Ryszard Sadlik , oprac.: GR

czerwiec 14, 2007

W razie niewydania przez pracodawcę w terminie świadectwa pracy, pracownik może żądać Jego wydania oraz domagać się zapłaty odszkodowania. Odszkodowanie od pracodawcy należy się pracownikowi zarówno wówczas, gdy na skutek niewydania świadectwa nie mógł znaleźć pracy, jak i w innych przypadkach, gdy przez brak tego dokumentu poniósł szkodę.

Świadectwo pracy jest dokumentem zawierającym informacje niezbędne do ustalenia uprawnień pracownika w kolejnym miejscu zatrudnienia, w ZUS lub urzędach pracy. Dlatego też każdy pracodawca ma obowiązek wydania pracownikowi świadectwa pracy w razie rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. Wyjątek dotyczy jedynie sytuacji określonej w art. 97 par. I1 k.p. Zgodnie z tym przepisem w razie rozwiązania lub wygaśnięcia umowy o pracę z pracownikiem, z którym dotychczasowy pracodawca nawiązuje kolejną umowę o pracę bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej] umowy o pracę pracodawca jest obowiązany wydać pracownikowi świadectwo pracy tylko na jego żądanie.

Obowiązek pracodawcy

Zaznaczyć należy, że wydania świadectwa pracy pracodawca nie może uzależniać od uprzedniego . rozliczenia się z pracownikiem. Pracodawca nie może więc zastrzec, że świadectwo pracy zostanie wręczone pracownikowi wtedy, gdy zwróci np. narzędzia pracodawcy lub pokryje koszty szkolenia. Takie działanie pracodawcy byłoby bezprawne i narażałoby go na roszczenie odszkodowawcze pracownika.

Pracodawca powinien wydać świadectwo pracy bezpośrednio pracownikowi albo upoważnionej osobie -w dniu, w którym następuje rozwiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy. Jeżeli nie jest to możliwe, pracodawca, nie później niż w ciągu siedmiu dni

od dnia ustania stosunku pracy, powinien przesyłać świadectwo pracy pracownikowi lub tej osobie pocztą albo doręczyć go w inny sposób (np. poprzez innego pracownika).

Żądanie wydania

Jeżeli pracodawca nie wydał w terminie świadectwa pracy, pracownik może wystąpić do sądu pracy z żądaniem jego wydania. W razie zaś uzyskania korzystnego wyroku, może dochodzić jego realizacji na drodze egzekucji sądowej. Wyrok nakazujący wydanie świadectwa pracy podlega wykonaniu w drodze egzekucji sądowej, w trybie egzekucji świadczeń niepieniężnych. Wniosek o wykonanie takiego wyroku pracownik powinien skierować do sądu, w którego okręgu czynność ma być wykonana.

W toku postępowania wszczętego w wyniku tego wniosku sąd może -poprzez stosowanie grzywien wobec pracodawcy – wymusić wydanie świadectwa pracy, przy czym w jednym postanowieniu sąd może wymierzyć grzywnę nie wyższą niż 1 tys. zł, chyba że trzykrotne wymierzenie grzywny okazało się nieskuteczne. Ogólna suma grzywien w tej samej sprawie nie może przewyższać 100 tys. zł. W razie wykonania czynności przez dłużnika lub umorzenia postępowania grzywny niezapłacone do tego czasu ulegają umorzeniu. Sąd, wymierzając pracodawcy grzywnę, orzeka jednocześnie na wypadek jej nieściągnięcia o zamianie grzywny na areszt, licząc jeden dzień aresztu od 5 do 150 zł grzywny.

Ostatecznie więc wobec pracodawcy odmawiającego wykonania wyroku przywracającego pracownika do pracy sąd może zastosować areszt. Areszt ten maksymalnie może trwać sześć miesięcy. Stanowi to dość surową sankcję za odmowę wykonania wyroku.

Kiedy odszkodowanie

Niewydanie przez pracodawcę świadectwa pracy może skutkować obowiązkiem wypłaty pracownikowi odszkodowania. Stanowi o tym art.. 99 k.p., w myśl którego pracownikowi przysługuje roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracodawcę wskutek niewydania w terminie świadectwa pracy lub też wydania niewłaściwego świadectwa.. Przy czym, zgodnie z par. 2 tego przepisu, pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy z tego powodu, jednakże nie dłuższy niż sześć tygodni.

Ciężar dowodu odnośnie do powstałej szkody spoczywa na pracowniku. Musi on zatem wykazać, że nie mógł podjąć pracy właśnie z powodu braku świadectwa pracy. Wskazywał na to Sąd Najwyższy w wyroku z 10 listopada 1978 r. (I PRN 107/78 PiZS 1980/5/69), podnosząc, że w świetle art. 99 par. 2 k.p. odszkodowanie z powodu niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy przysługuje pracownikowi tylko wówczas, gdy nie mógł uzyskać z tego powodu nowej pracy, mimo podejmowanych w tym kierunku starań, co sam powinien udowodnić.

Więcej Gazeta Prawna.