Oznacza to, że wymienione podmioty, których przychody netto w 2013 r. osiągną co najmniej wartość 5 059 560 zł (1,2 mln euro po kursie 4,2163 zł za euro), od 1 stycznia 2014 r. będą musiały prowadzić pełną rachunkowość.

Aby obliczyć wspomniane przychody, trzeba sięgnąć do art. 24a ust. 4 ustawy o PIT. Zgodnie z tym przepisem należy uwzględnić przychody z działalności gospodarczej. To zaś szerszy zakres niż ten, do którego odwołuje się art. 2 ust 1 pkt. 2 ustawy o rachunkowości. Ten ostatni mówi o przychodach netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych; nie uwzględnia więc np. wartości otrzymanych dotacji, odszkodowań czy kwot uzyskanych ze sprzedaży środków trwałych. Jednak zgodnie ze stanowiskiem organów podatkowych przy przejściu na pełne księgi bierze się pod uwagę zasady ustalania przychodu z ustawy o PIT.

Niezależnie od tego, jaką księgowość wybierze firma, obowiązek przejścia na pełną ewidencję i otwarcia ksiąg łączy się z koniecznością sporządzenia bilansu otwarcia. W tym celu należy przeprowadzić inwentaryzację zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości. Jej art. 19 ust. 1 stanowi, że jednostki, które wcześniej nie prowadziły ksiąg rachunkowych w sposób określony ustawą, muszą potwierdzić posiadany majątek za pomocą inwentaryzacji.

Należy pamiętać, że zakres remanentu sporządzanego dla celów prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów jest znacznie mniejszy. Zgodnie z przepisami w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów podatnicy zobowiązani są do sporządzenia spisu z natury towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, produkcji w toku, wyrobów gotowych, braków i odpadów. Dla celów bilansu otwarcia trzeba natomiast sporządzić inwentaryzacje wszystkich aktywów i pasywów. Oprócz więc typowego remanentu należy przeprowadzić inwentaryzację środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych poprzez spis z natury i ustalenie dotychczasowego umorzenia (amortyzacji). Spisem z natury obejmuje się także środki pieniężne w kasie. Natomiast saldem początkowym dla rachunku bankowego jest saldo końcowe wyciągu bankowego z dnia przejścia na księgi rachunkowe.

Z kolei rozrachunki z tytułu należności i zobowiązań od odbiorców i dostawców w podziale niezbędnym do zaprezentowania w bilansie (analitycznie) inwentaryzuje się poprzez uzgodnienie i potwierdzenie sald, a w przypadku należności podatkowych i z tytułu ZUS – w drodze weryfikacji danych wynikających z posiadanych dokumentów (a w szczególności analizy deklaracji i dokonanych wpłat).

Inwentaryzacji rozliczeń międzyokresowych kosztów dokonuje się na podstawie dokumentów, z których wynika, że nie mogły być zaliczone w ciężar kosztów poprzedniego roku obrotowego. Z kolei stan kredytów bankowych powinien wynikać z uzyskanego z banku salda dotyczącego rozliczenia kredytu. Wszystkie te czynności trzeba odpowiednio udokumentować.

Zaakceptowany przez kierownika jednostki inwentarz jest podstawą do otwarcia ksiąg rachunkowych (powinno to nastąpić najpóźniej do 15 stycznia 2014 r.). Z kolei pozycje sporządzonego inwentarza powinny stanowić odpowiedniki lub rozwinięcia poszczególnych pozycji bilansu otwarcia. Składniki aktywów i pasywów wycenia się w inwentarzu według zasad określonych w rozdziale 4 ustawy o rachunkowości.

Różnica wynikająca z inwentarza pomiędzy sumą aktywów i sumą zobowiązań stanowi kapitał własny.
Należy pamiętać, że podmioty prowadzące księgi rachunkowe powinny mieć dokumentację przyjętych zasad rachunkowości. Obejmuje ona m.in. zakładowy plan kont, wykaz stosowanych ksiąg rachunkowych, przyjęte metody wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego w zakresie, w jakim ustawa pozostawia jednostce prawo wyboru. Za opracowanie odpowiedniej polityki rachunkowości odpowiedzialność ponosi kierownik jednostki. Zgodnie z art. 10 ustawy o rachunkowości, obejmuje ona przede wszystkim:

– określenie roku obrotowego i wchodzących w jego skład okresów sprawozdawczych,

– spis wszystkich metod wyceny aktywów i pasywów bez względu na to, czy ustawa daje możliwość wyboru, czy nie, oraz zasady ustalania wyniku finansowego.

Dokumentacja księgowa musi też opisywać sposoby prowadzenia ksiąg rachunkowych. Między innymi przedstawiać wykaz kont księgi głównej, przyjętych zasad klasyfikacji zdarzeń, zasady prowadzenia kont ksiąg pomocniczych oraz ich powiązania z kontami księgi głównej. Istotna będzie również konstrukcja zakładowego planu kont. Jeżeli operacje gospodarcze nie są odpowiednio klasyfikowane, tworzone na ich podstawie sprawozdanie finansowe nie będzie rzetelnie odzwierciedlało sytuacji finansowej i majątkowej jednostki.

Plan kont musi uwzględniać przede wszystkim specyfikę danej firmy, a także rodzaj prowadzonej działalności. Dla przedsiębiorstwa wytwórczego duże znaczenie mają konta produkcyjne, czyli zespołu 6.
Ujmuje się na nich efekty uzyskane w wyniku produkcji W tego typu przedsiębiorstwie ważne są również oba zespoły kont kosztów (4 i 5). W przypadku zaś jednostek handlowych uwypukla się konta w zespole 7, związane ze sprzedażą produktów oraz konta zespołu 3, dotyczące zapasów.