Etatowiec na urlopie macierzyńskim czy rodzicielskim obowiązkowo podlega z tego tytułu ubezpieczeniom emerytalno-rentowym. Nie jest istotne, czy gdzieś w tym czasie dorabia np. na zlecenie, czy nie. Choćby miał inny, dodatkowy tytuł do ubezpieczeń społecznych, za czas pobierania zasiłku macierzyńskiego i tak będzie podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Pobieranie zasiłku stanowi odrębny tytuł do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi od zatrudnienia (art. 6 ust. 1 pkt. 19 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). W tym czasie podwładny nie podlega pracowniczym ubezpieczeniom społecznym. Uzyskiwany wówczas przychód w postaci opłaconego przez pracodawcę prawa do opieki lekarskiej przysługuje mu więc z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego, a nie etatowej więzi. W związku z tym wartość finansowanego przez szefa abonamentu medycznego za czas macierzyńskiej pieczy z prawem do zasiłku nie stanowi podstawy wymiaru składek z tytułu stosunku pracy. Jednak wartość pakietów opłacanych w całości przez pracodawcę nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne ze stosunku pracy tylko wtedy, gdy pracownik faktycznie nie świadczy pracy, gdyż jest na urlopie macierzyńskim lub wychowawczym.

Niestety rodzic, który zdecyduje się korzystać ze swoich uprawnień łącząc opiekę nad dzieckiem w czasie dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego z dotychczasową etatową pracą w obniżonym wymiarze czasu pracy (zgodnie z art. 1821 § 5 i 6 kodeksu pracy), nie będzie miał składkowej taryfy ulgowej. Sprawiedliwe byłoby składkowanie jedynie wartości abonamentu w części przypadającej na zatrudnienie. Niestety okazuje się, że świadczenie w postaci abonamentu medycznego w takim przypadku ZUS kwalifikuje w całości jako przychód ze stosunku pracy. Nie ma znaczenia, że to samo uprawnienie przysługuje rodzicowi zarówno za czas pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy, jak i za czas pobierania zasiłku macierzyńskiego. Pracownik dostanie część wynagrodzenia – zgodnie z ograniczonym wymiarem etatu – ale wszystkie dodatkowe świadczenia uzyskiwane w tym czasie, zdaniem organu rentowego, należeć się będą z tytułu pracowniczego zatrudnienia. Jako takie w całości będą podlegały oskładkowaniu.

Pakiet opieki medycznej, którą finansuje w całości pracodawca i z którego korzysta pracownik, stanowi przychód ze stosunku pracy i podlega oskładkowaniu. Jeśli jednak pracownik choć w części partycypuje w kosztach zakupu tego świadczenia i do tego częściowa odpłatność wynika z układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, to uzyskiwana przez niego korzyść nie będzie oskładkowana. A to dlatego, że niewielka dopłata do kosztów zakupu artykułów, przedmiotów lub usług pozwala skorzystać ze zwolnienia składkowego gwarantowanego przez § 2 ust. 1 pkt. 26 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 ze zm.). Spełniony jest bowiem wtedy warunek stosowania tej ulgi – pracodawca kupuje towary lub udostępnia korzystanie z usług po cenie niższej od tej, którą pracownik musiałby uiścić, gdyby nabywał je osobiście na wolnym rynku.