Ustawa o PIT szeroko określa kategorie przychodów ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych.
Przychodami ze stosunku służbowego czy stosunku pracy są m.in.: wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężna świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, w tym wynagrodzenia zasadnicze, świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych (art. 12 ust. 1 ustawy o PIT).

Przychodem pracownika ze stosunku pracy będzie również wartość świadczeń finansowanych ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. W odniesieniu do tego rodzaju świadczeń może znaleźć zastosowanie zwolnienie z opodatkowania uregulowane w art. 21 ust. 1 pkt. 67 ustawy o PIT. Zgodnie z tym przepisem zwalnia się z opodatkowania wartość otrzymanych przez pracownika – w związku z finansowaniem działalności socjalnej – świadczeń rzeczowych oraz świadczeń pieniężnych, sfinansowanych w całości ze środków zfśs lub funduszy związków zawodowych. Zwolnione są świadczenia do wysokości nieprzekraczającej łącznie w roku podatkowym kwoty 380 zł.

Świadczeniami rzeczowymi nie są bony, talony i inne znaki, uprawniające do ich wymiany na towary lub usługi.

Podsumowując, zwolniona od podatku jest wartość rzeczowych jak i pieniężnych świadczeń otrzymywanych przez pracownika, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki:

– świadczenie ma związek z finansowaniem działalności socjalnej, o której mowa w przepisach o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych,

– świadczenie jest w całości sfinansowane ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszy związków zawodowych,

– świadczenie ma charakter świadczenia rzeczowego bądź pieniężnego,

– wysokość świadczeń nie przekracza w roku podatkowym kwoty 380 zł.

Ze zwolnienia nie mogą korzystać świadczenia, które mają charakter bonów, talonów i innych znaków uprawniających do wymiany na towary lub usługi. Świadczenia tego rodzaju na potrzeby omawianego zwolnienia z podatku nie są traktowane jako świadczenia rzeczowe.

O tym, czy dane świadczenie może być finansowane ze środków zfśs, a także o zasadach przyzwania świadczeń, decydują przepisy ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Zgodnie z art. 8 pkt. 1 ustawy o zfśs, przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z funduszu. W praktyce pojawiają się często wątpliwości czy przyznanie każdemu pracownikowi, bez względu na jego sytuację materialną, prawa do danego świadczenia będzie zgodne z przepisami tej ustawy. Nieuwzględnienie kryterium socjalnego w zakresie przyznawanych świadczeń jest bowiem kwestionowane przez sądy powszechne.

W związku z powyższym, w razie ewentualnego zakwestionowania przez uprawnioną instytucję zasad dysponowania środkami z zfśs, istnieje ryzyko zakwestionowania przez organy podatkowe prawa do skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania przekazanych pracownikom świadczeń.