Rozmowa dziennika „Rzeczpospolita” z Jackiem Dziekanem rzecznikiem prasowym ZUS
„Rz”: Czy rodzice niebędący pracownikami, którzy objęci są ubezpieczeniem chorobowym, mogą dowolnie wymieniać się opieką nad dzieckiem w czasie pobierania zasiłku za czas dodatkowego urlopu macierzyńskiego czy rodzicielskiego?
J.D.: Prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą, podlegający z tego tytułu ubezpieczeniu chorobowemu, mimo że nie mają prawa do urlopów z tytułu rodzicielstwa, zachowują prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres ustalony przepisami kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, dodatkowego macierzyńskiego i rodzicielskiego. Przy ustalaniu uprawnień do zasiłku macierzyńskiego dla tych osób stosuje się odpowiednio kodeksowe zasady o ich udzielaniu. O taki zasiłek może się ubiegać ubezpieczona matka lub ubezpieczony ojciec dziecka. Udziela się go odpowiednio na zasadach określonych w kodeksie pracy i ustawie o świadczeniach z ubezpieczenia chorobowego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 159).
„Rz”: Czy takich rodziców obowiązują kodeksowe zasady dotyczące wybierania tych uprawnień, tzn. maksymalnie dwie części zasiłku za czas odpowiadający dodatkowemu urlopowi macierzyńskiemu i najwyżej trzy części zasiłku za czas pokrywający się z urlopem rodzicielskim?
J.D.: Tak. Zasiłek macierzyński za dodatkowy urlop macierzyński przypada bezpośrednio po wykorzystaniu zasiłku macierzyńskiego za część odpowiadającą podstawowemu urlopowi. Świadczenie za czas pokrywający się z dodatkowym urlopem macierzyńskim może być przyznane jednorazowo lub najwyżej w dwóch częściach, przypadających bezpośrednio jedna po drugiej, w wymiarze tygodnia lub jego wielokrotności. Rodzice mogą się dzielić uprawnieniami do zasiłku macierzyńskiego za dodatkowy okres w zakresie przysługującego łącznego wymiaru. Ubezpieczony ojciec dziecka może się ubiegać o zasiłek za dodatkowy okres, np. gdy matka pobierała zasiłek macierzyński za podstawowy okres, ale nie korzysta z niego, za dodatkowy okres w części lub za pełny okres. Rodzice mogą się też dzielić uprawnieniami do zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający tygodniom urlopu rodzicielskiego. Dopuszczalne jest korzystanie przez nich jednocześnie z zasiłku macierzyńskiego za okres pokrywający się z urlopem rodzicielskim, z zachowaniem ogólnej zasady wykorzystania łącznego wymiaru zasiłku najwyżej w trzech częściach, nie krótszych niż osiem tygodni. Łączny wymiar zasiłku macierzyńskiego branego przez oboje rodziców nie może przekraczać maksymalnego wymiaru, tj. 26 tygodni.
„Rz”: Czy oboje rodzice ubezpieczeni z biznesu mogą wybierać jednocześnie zasiłek za czas dodatkowego macierzyńskiego (każde za trzy tygodnie), a bezpośrednio po nim razem zasiłek za urlop rodzicielski (każde po 13 tygodni)?
J.D.: Ubezpieczeni rodzice mogą się dzielić prawem do zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi dodatkowego urlopu macierzyńskiego, np. gdy matka pobierała zasiłek przez trzy tygodnie, ojciec może się ubiegać o to świadczenie za pozostały okres, czyli do trzech tygodni. Powinien on jednak przypadać bezpośrednio po okresie wykorzystanym przez matkę dziecka. Pamiętać bowiem należy, że z tych uprawnień rodzice nie mogą korzystać jednocześnie, gdyż przepisy tego nie przewidują.
„Rz”: Czy rodzice niebędący pracownikami, którzy objęci są ubezpieczeniem chorobowym, mogą dowolnie wymieniać się opieką nad dzieckiem w czasie pobierania zasiłku za czas dodatkowego urlopu macierzyńskiego czy rodzicielskiego?
J.D.: Prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą, podlegający z tego tytułu ubezpieczeniu chorobowemu, mimo że nie mają prawa do urlopów z tytułu rodzicielstwa, zachowują prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres ustalony przepisami kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, dodatkowego macierzyńskiego i rodzicielskiego. Przy ustalaniu uprawnień do zasiłku macierzyńskiego dla tych osób stosuje się odpowiednio kodeksowe zasady o ich udzielaniu. O taki zasiłek może się ubiegać ubezpieczona matka lub ubezpieczony ojciec dziecka. Udziela się go odpowiednio na zasadach określonych w kodeksie pracy i ustawie o świadczeniach z ubezpieczenia chorobowego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 159).
„Rz”: Czy takich rodziców obowiązują kodeksowe zasady dotyczące wybierania tych uprawnień, tzn. maksymalnie dwie części zasiłku za czas odpowiadający dodatkowemu urlopowi macierzyńskiemu i najwyżej trzy części zasiłku za czas pokrywający się z urlopem rodzicielskim?
J.D.: Tak. Zasiłek macierzyński za dodatkowy urlop macierzyński przypada bezpośrednio po wykorzystaniu zasiłku macierzyńskiego za część odpowiadającą podstawowemu urlopowi. Świadczenie za czas pokrywający się z dodatkowym urlopem macierzyńskim może być przyznane jednorazowo lub najwyżej w dwóch częściach, przypadających bezpośrednio jedna po drugiej, w wymiarze tygodnia lub jego wielokrotności. Rodzice mogą się dzielić uprawnieniami do zasiłku macierzyńskiego za dodatkowy okres w zakresie przysługującego łącznego wymiaru. Ubezpieczony ojciec dziecka może się ubiegać o zasiłek za dodatkowy okres, np. gdy matka pobierała zasiłek macierzyński za podstawowy okres, ale nie korzysta z niego, za dodatkowy okres w części lub za pełny okres. Rodzice mogą się też dzielić uprawnieniami do zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający tygodniom urlopu rodzicielskiego. Dopuszczalne jest korzystanie przez nich jednocześnie z zasiłku macierzyńskiego za okres pokrywający się z urlopem rodzicielskim, z zachowaniem ogólnej zasady wykorzystania łącznego wymiaru zasiłku najwyżej w trzech częściach, nie krótszych niż osiem tygodni. Łączny wymiar zasiłku macierzyńskiego branego przez oboje rodziców nie może przekraczać maksymalnego wymiaru, tj. 26 tygodni.
„Rz”: Czy oboje rodzice ubezpieczeni z biznesu mogą wybierać jednocześnie zasiłek za czas dodatkowego macierzyńskiego (każde za trzy tygodnie), a bezpośrednio po nim razem zasiłek za urlop rodzicielski (każde po 13 tygodni)?
J.D.: Ubezpieczeni rodzice mogą się dzielić prawem do zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi dodatkowego urlopu macierzyńskiego, np. gdy matka pobierała zasiłek przez trzy tygodnie, ojciec może się ubiegać o to świadczenie za pozostały okres, czyli do trzech tygodni. Powinien on jednak przypadać bezpośrednio po okresie wykorzystanym przez matkę dziecka. Pamiętać bowiem należy, że z tych uprawnień rodzice nie mogą korzystać jednocześnie, gdyż przepisy tego nie przewidują.
Nie ma natomiast przeszkód, aby po wybraniu przez oboje rodziców zasiłku macierzyńskiego za dodatkowy okres łącznie w pełnym wymiarze ubiegali się o jednoczesne korzystanie z zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu. Przykładowo każde z rodziców może wystąpić z wnioskiem o zasiłek za 13 tygodni, tym samym wykorzystają oni łącznie pełny 26-tygodniowy wymiar tego zasiłku.
Więcej w Rzeczpospolitej z 7 maja 2014 r.
Więcej w Rzeczpospolitej z 7 maja 2014 r.