Warto przypomnieć, na jakich zasadach następuje zmiana właściwości naczelnika urzędu skarbowego. Zgodnie z art. 5a ustawy o urzędach i izbach skarbowych zmiana ta następuje co do zasady 1 stycznia roku następującego po roku, w którym ma miejsce włączenie podatnika do „specjalnej” kategorii podatników (wymienionych szczegółowo w art. 5 ust. 9b pkt 1-7 ustawy). Podatnik zobowiązany jest do zawiadomienia o tym fakcie dotychczas właściwego naczelnika urzędu skarbowego w terminie do 15 października roku poprzedzającego rok, od którego nastąpi ta zmiana. Musi złożyć zawiadomienie według wzoru wynikającego z rozporządzenia. Podatnicy, dla których zmiana właściwości nastąpi od 1 stycznia 2015 r.  mają już niewiele czasu na zgłoszenie.

 

Jeśli podmiot rozpoczynający działalność od początku posiada „specjalny” status, to właściwym do złożenia zawiadomienia naczelnikiem urzędu skarbowego będzie od razu naczelnik wyspecjalizowanego urzędu skarbowego. W tym przypadku zmiana właściwości w praktyce nie będzie miała miejsca.

 

Należy jednak pamiętać, że włączenie podatnika do specjalnej kategorii podmiotów po 15 października nie wyłącza obowiązku zgłoszenia. W takiej sytuacji zgłoszenie należy złożyć w ciągu siedmiu dni od zaistnienia tego faktu, nie później jednak niż 31 grudnia.

 

Specjalna procedura w zakresie zmiany właściwości obowiązuje podatników, którzy osiągnęli w ostatnim roku podatkowym przychód netto, w rozumieniu przepisów o rachunkowości, ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług, o równowartości co najmniej 5 mln euro. Wartość w euro przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na koniec roku podatkowego. Dla takich podatników właściwość naczelnika urzędu skarbowego zmienia się od 1 stycznia drugiego roku następującego po roku, w którym nastąpiło przekroczenie kwoty, a więc rok później niż w pozostałych przypadkach.

 

Skąd różnica roku w terminie zmiany właściwości? Ze sposobu liczenia progu kwotowego. Osiągnięcie kwoty przychodów o równowartości 5 mln euro stwierdza się bowiem na podstawie danych wynikających z zatwierdzonego sprawozdania finansowego za ostatni rok podatkowy. Takie tłumaczenie wynika również z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, który potwierdził zgodność nowelizacji wprowadzającej duże urzędy skarbowe z konstytucją w wyroku z 20 czerwca 2005 r. (K 4/04), stwierdzając: „moment zmiany właściwości urzędu (1 stycznia drugiego roku następującego po roku, w którym nastąpiło przekroczenie kwoty (…) jest dostatecznie odległy, żeby mogło nastąpić zatwierdzenie sprawozdania finansowego za ostatni rok podatkowy, i dostatecznie długi, by podatnik mógł wykonać obowiązek zawiadomienia o zmianie właściwości dotychczas właściwego naczelnika urzędu skarbowego (do dnia 15 października roku poprzedzającego rok, od którego nastąpi ta zmiana)”.

 

Ustawa daje więc stosowny czas na sporządzenie i zatwierdzenie sprawozdania finansowego, a następnie dokonanie stosownego zgłoszenia do 15 października. W tym przypadku nie stosuje się przepisów o zgłoszeniu w ciągu tygodnia od zaistnienia zdarzenia – zgłoszenie może nastąpić wyłącznie do 15 października. W praktyce zmiana właściwości naczelnika urzędu skarbowego następuje 1 stycznia roku następującego po tym zatwierdzeniu.

 

Przejście pod wyspecjalizowany urząd skarbowy nie oznacza dla podatnika pozostania w nim na stałe. Jeśli podatnik, dla którego właściwym naczelnikiem urzędu skarbowego jest naczelnik dużego urzędu skarbowego, przez dwa kolejne lata podatkowe nie spełnia warunków decydujących o zakwalifikowaniu go do „specjalnej” kategorii, to traci ten status i powraca do poprzednio właściwego naczelnika.

 

Data zmiany właściwości i procedura zawiadomienia jest w tym przypadku podobna i następuje 1 stycznia drugiego roku następującego po roku, w którym nastąpiło wyłączenie go z danej kategorii podatników. Zawiadomienie należy złożyć dotychczas właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego (a więc „dużego” urzędu skarbowego) do 15 października po upływie roku podatkowego, w którym nastąpiło wyłączenie. Przepisy dotyczące zawiadomień w terminie późniejszym stosuje się odpowiednio.

 

Należy pamiętać, że niedopełnienie obowiązku zgłoszenia może skutkować odpowiedzialnością karną skarbową osoby zobowiązanej do jego dokonania. Odpowiedzialność ta wynika z art. 80 § 1 ustawy z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 186 ze zm.). Niezłożenie w terminie właściwemu organowi wymaganej informacji podatkowej jest bowiem przestępstwem skarbowym podlegającym karze grzywny do 120 stawek dziennych. W przypadku mniejszej wagi stanowi natomiast wykroczenie skarbowe, zagrożone grzywną określoną kwotowo.

 

Podatnicy, którzy z różnych przyczyn uchybili terminowi zawiadomienia, mogą uniknąć odpowiedzialności, jeśli razem z zawiadomieniem złożą tzw. czynny żal.

 

Więcej w Rzeczpospolitej z 8 października 2014 r.