Spółki osobowe nie są podatnikami podatków dochodowych. Uzyskiwane przez nie dochody opodatkowane są na poziomie ich wspólników stosownie do zasad, które wynikają z odpowiednich ustaw podatkowych. Dochody z udziału w zysku wypracowanym przez te spółki w ramach ich działalności są opodatkowywane przez wspólników – osoby fizyczne – według zasad określonych w ustawie o PIT. Warto się jednak zastanowić, jak są opodatkowane przychody uzyskiwane przez wspólników w przypadku likwidacji takiej spółki.
Zgodnie z art. 14 ust. 3 pkt 10 i pkt 12 lit. b ustawy o PIT do przychodów z działalności gospodarczej nie zalicza się:

• środków pieniężnych otrzymanych przez wspólnika spółki osobowej z tytułu jej likwidacji oraz

• przychodów z odpłatnego zbycia (np. sprzedaży) składników majątku tej spółki otrzymanych w związku z jej likwidacją, jeżeli od zbycia upłynęło sześć lat.

Regulacje te były odpowiedzią na wątpliwości interpretacyjne pojawiające się przed 2011 r. odnośnie do skutków podatkowych tej operacji. Kwestia opodatkowania zwrotu majątku wspólnikowi w przypadku likwidacji spółki była bowiem niejednolicie rozstrzygana przez sądy i organy podatkowe.

Takie brzmienie przepisów podyktowane było uznaniem, że dochody osiągane przez spółkę osobową są opodatkowane podczas prowadzenia przez nią działalności gospodarczej na poziomie wspólników. Przysporzenie uzyskiwane przez wspólnika przy likwidacji spółki było już raz opodatkowane i sam fakt przekazania go wspólnikowi przy likwidacji nie generuje nowego przychodu, który powinien być opodatkowany. Zwyżka wartości majątku przypadającego wspólnikowi przy likwidacji nad wartością majątku wniesionego do spółki będzie wynikać z reinwestycji wypracowanych przez spółkę zysków. Nałożenie podatku na środki wypłacane przy likwidacji oznaczałoby zatem ponowne opodatkowanie dochodu, który został już raz opodatkowany.

Uzasadnione wątpliwości może jednak budzić sytuacja, w której udział wspólnika w majątku likwidacyjnym przewyższa jego udział w zysku spółki. Taka możliwość została wprost przewidziana w przepisach prawa handlowego. Zgodnie z 82 § 2 kodeksu spółek handlowych majątek spółki pozostały po spłacie lub zabezpieczeniu wierzycieli spółki dzieli się między wspólników stosownie do postanowień umowy spółki, a dopiero w przypadku nieuregulowania tej kwestii w umowie przyjmuje się proporcję zgodną z udziałem w zyskach. Przepis ten, chociaż dotyczy bezpośrednio spółki jawnej, znajduje zastosowanie również do pozostałych spółek osobowych. W takim przypadku dochody uzyskiwane przez spółkę były co prawda opodatkowane przez wspólników, jednak w innej proporcji niż ta, która wynika z podziału zysku. Czy w takim przypadku podwyższona wartość majątku przekazanego wspólnikowi również powinna zostać uznana za opodatkowaną w toku działalności spółki?

Organy podatkowe stoją na stanowisku, że wydanie wspólnikowi spółki osobowej w ramach jej likwidacji majątku w proporcji większej niż udział w zyskach przypadający na tego wspólnika nie powoduje powstania dla niego przychodu.

Więcej w Rzeczpospolitej z 9 marca 2015 r.