W badanym okresie samorządy powiatowe otrzymały na rehabilitację niepełnosprawnych ok. 2,5 mld zł. Z kwoty tej na tworzenie miejsc pracy przeznaczyły tylko jakieś 13 proc. Prawie połowa z PFRON (i aż 94 proc. środków własnych) poszły na warsztaty terapii zajęciowej, której celem jest rehabilitacja społeczna i zawodowa.

Ale, jak twierdzi NIK, warsztaty nie spełniają swojej funkcji. W latach 2011-2013 w powiatach objętych kontrolą tylko 1-2 proc. ich uczestników podjęło pracę. Za to udział osób chodzących na zajęcia dłużej niż dziewięć lat wzrósł z 23 do 33 proc. „Częstą przyczyną długotrwałego uczestnictwa niepełnosprawnych w warsztatach terapii zajęciowej jest brak miejsc w zakładach pracy chronionej dla osób, które nie rokują postępów w rehabilitacji” – zwraca uwagę NIK

Izba wytyka przypadki wydawania pieniędzy na cele budzące wątpliwości. Jak wyliczyli kontrolerzy, 18 proc. środków na rehabilitację otrzymanych z PFRON samorządy przeznaczyły na zakup sprzętu rehabilitacyjnego, dofinansowanie zakupu wózków inwalidzkich i sprzętu o podwyższonym standardzie. „W ocenie NIK finansowanie rehabilitacji leczniczej jest domeną innych instytucji, takich jak NFZ, i nie powinno być realizowane przez PFRON, pomimo formalnej zgodności z obowiązującym prawem” – czytamy.

NIK powołuje się na opinie organizacji pozarządowych, zdaniem których obciążanie PFRON wydatkami na rehabilitację leczniczą zmniejsza pulę środków na tę zawodową i społeczną. Mogłyby być wykorzystane na inne priorytetowe cele, jak np. usuwanie barier architektonicznych czy pomoc na rzecz zatrudniania tych osób” – konkluduje NIK

Zdarzają się też przypadki łamania przepisów. Aż sześć spośród 13 sprawdzonych starostów i prezydentów miast (urzędy miasta w Sosnowcu, Zabrzu, Poznaniu i we Wrocławiu oraz starostwa w Pile i Lubinie) przekazało 30,5 mln zł od PFRON do urzędów starostw lub miast. Z tego ok. 9 mln zł wydano na wyposażenie stanowisk pracy w prywatnych przedsiębiorstwach dla zatrudnianych osób niepełnosprawnych, a ponad 5 mln zł na rozpoczęcie przez te osoby działalności gospodarczej. Zdaniem izby pieniądze powinny trafić nie do urzędów, a do powiatowych centrów pomocy rodzinie i urzędów pracy.

„W związku z korzystaniem przez przedsiębiorców z bezzwrotnej pomocy ze środków publicznych istnieje podwyższone ryzyko zachowań korupcyjnych” – przestrzega NIK.

Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 19 maja 2015 r.