Urząd może wezwać podatnika pisemnie, telefonicznie albo e-mailem…

Rzeczpospolita , autor: Izabela Lewandowska , oprac.: GR

lipiec 9, 2007

Wezwanie do urzędu oznacza najczęściej konieczność osobistej wizyty. Jeśli się do niego nie zastosujemy, grozi nam kara porządkowa

Na wezwanie urzędu musimy udzielić wyjaśnień, złożyć zeznanie lub wykonać inną czynność związaną z przeprowadzaniem dowodów w postępowaniu podatkowym.

Kiedy możemy być wezwani

Przepisy o wezwaniach zamieszczone są w rozdziale 6 działu IV ordynacji podatkowej. Obowiązują one nie tylko w postępowaniu podatkowym. Mają też zastosowanie do czynności sprawdzających, wydawania zaświadczeń oraz kontroli podatkowej. Chociaż bezpośrednio o obowiązku udzielania wyjaśnień w trakcie kontroli mówi art. 287 § 3 ordynacji podatkowej, a w trakcie czynności sprawdzających – art. 274 i 274a.

Tak więc urząd skarbowy może wezwać do wyjaśnienia wątpliwości, jakie ma w trakcie postępowania podatkowego wszczętego bądź na żądanie strony (np. przez podatnika ubiegającego się się o ulgę) bądź z urzędu. To samo dotyczy wątpliwości powziętych w wyniku czynności sprawdzających, np. co do prawidłowości zeznania podatkowego czy innej deklaracji podatkowej, w trakcie przeprowadzenia kontroli podatkowej i w związku z wnioskiem osoby uprawnionej o wydanie zaświadczenia.

Przede wszystkim na piśmie

Wezwanie do osobistego stawiennictwa jest swego rodzaju wyjątkiem od zasady załatwiania spraw podatkowych w formie pisemnej. Dlatego zasadniczo urząd nie powinien tego robić, jeżeli jest możliwość złożenia dokumentów czy wyjaśnień na piśmie. Wówczas powinien pouczyć podatnika o takiej możliwości. Jeśli nie ma wyraźnego wezwania do osobistego stawiennictwa, oznacza to, że sposób wykonania obowiązku, np. złożenia wyjaśnień (osobiście, ustnie czy na piśmie), urząd pozostawił podatnikowi.

W art. 155 ordynacji podatkowej wyraźnie zaznacza się, że określona czynność może być dokonana osobiście, przez pełnomocnika wezwanego lub na piśmie. Osobiste stawiennictwo oznacza, że nie można po otrzymaniu wezwania wyręczyć się pełnomocnikiem czy ograniczyć się do pisemnych wyjaśnień.

Muszą być powody

Kiedy urząd może wezwać podatnika Jak mówi art. 155 § 1 ordynacji podatkowej, jeśli jest to niezbędne do wyjaśniania stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy". Organ podatkowy nie powinien więc domagać się osobistego stawiennictwa w celu dostarczenia danych, które są dla niego dostępne na podstawie deklaracji i zeznań podatkowych (PIT, VAT itd.). Przy korzystaniu z tego uprawnienia urząd musi pamiętać, że postępowanie podatkowe ma być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organu podatkowego, że powinien posługiwać się najprostszymi środkami oraz o zasadzie pisemności. Mówi o tym art. 121 § 1, art. 125 oraz 126 ordynacji podatkowej. Przepisy te mają odpowiednie zastosowanie do postępowania kontrolnego, czynności sprawdzających i przy ubieganiu się o zaświadczenie.

Co ważne, wezwanie jest wiążące, jeżeli zachowane są wszystkie wymagania proceduralne i zostało prawidłowo doręczone.

Można też w domu

Ponieważ w niektórych sytuacjach osobista wizyta w urzędzie mogłaby być uciążliwa, przepisy wprowadzają pewne ograniczenia. Przede wszystkim, jeśli osoba wezwana nie może stawić się z powodu choroby, kalectwa lub innej ważnej przyczyny, organ podatkowy może przyjąć od niej wyjaśnienia czy zeznania w miejscu jej pobytu. W ordynacji podatkowej nie zdefiniowano, czym jest inna ważna przyczyna", a zatem to urząd ocenia, czy faktycznie ma miejsce.

Przyjmuje się, że art. 155 § 1 a także art. 287 § 3 ordynacji podatkowej mówiący o obowiązku udzielania wyjaśnień przez kontrolowanego nie dają fiskusowi prawa do żądania od podatników oświadczeń o wydatkach i źródłach dochodów ani o poniesionych w roku podatkowym wydatkach i uzyskanych dochodach.

We własnym interesie

Obowiązek osobistego stawienia się w urzędzie jest ponadto ograniczony do obszaru województwa, w którym wezwany mieszka lub przebywa. Jednakże możliwość dokładnego wyjaśnienia różnych kwestii leży często w interesie osoby wezwanej. Może więc zastrzec (na piśmie, telegraficznie, za pomocą dalekopisu, telefaksu, poczty elektronicznej a także ustnie do protokołu), że chce osobiście złożyć wyjaśnienia. Ma na to siedem dni, licząc od doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania czy informacji o przystąpieniu do czynności sprawdzających.

Pomoc prawna

Urząd skarbowy z innego województwa może też zwrócić się o tzw. pomoc prawną, czyli wezwanie podatnika przez organ podatkowy, na terenie którego mieszka lub przebywa. Musi jednocześnie precyzyjnie wskazać okoliczności, które mają być wyjaśniane. Urząd udzielający pomocy prawnej może podjąć tylko takie czynności, które wiążą się z daną sprawą.
Z pomocą prawną mamy z reguły do czynienia już po wszczęciu postępowania podatkowego albo kontroli.

Trzeba osobiście

Jeśli charakter sprawy tego wymaga, podatnik musi się stawić w urzędzie nawet w innym województwie. W takich wypadkach nie jest też możliwe korzystanie z pomocy prawnej. Wezwany nie może też wyręczyć się pełnomocnikiem albo ograniczyć do wyjaśnień pisemnych.

Ocena, czy charakter sprawy lub czynności wymaga osobistego stawiennictwa, należy do urzędu. Jeśli jednak trzeba wykonać daną czynność osobiście (np. złożyć zeznania), ale niekoniecznie przed organem prowadzącym postępowanie, powinien on skorzystać z pomocy prawnej (chyba że wezwany zadeklaruje chęć osobistego stawienia).

Więcej Rzeczpospolita.