Podatnik uzyskuje przychody z działów specjalnych produkcji rolnej. W 2015 r. opodatkowany jest na podstawie norm szacunkowych. Istnieje prawdopodobieństwo, że w 2015 r. jego przychody z tej działalności przekroczą kwotę 1200 000 euro. Zapytał czy przekroczenie ww. kwoty przychodu automatycznie generuje obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych w następnym roku, czy jest to kwestia wyboru.

Zauważył, że nowelizacja ustawy o PIT z 9 kwietnia 2015 r. dotyczyła m.in. zmiany art. 15 ust. 2. Przepis ten stanowi, że gdy obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych wynika z przepisów o rachunkowości, przychód z działów specjalnych produkcji rolnej ustala się na podstawie prowadzonych ksiąg rachunkowych według zasad określonych w art. 14 ustawy. W ocenie podatnika dodaniu tego przepisu nie towarzyszyło jednak uchylenie ani modyfikacja art. 243 ust 2 pkt 2 ustawy o PIT. Przepis ten stanowi, że obowiązek prowadzenia ksiąg dotyczy również osób prowadzących działy specjalne produkcji rolnej, jeżeli osoby te zgłosiły zamiar ich prowadzenia. W ocenie podatnika zachodzi poważna sprzeczność pomiędzy treścią art. 15 ust. 2 i art. 243 ust. 2 pkt 2 ustawy o PIT, co powoduje chaos oraz niepewność u podatników co do ich sytuacji prawno-podatkowej, tzn. co do tego czy prowadzenie ksiąg rachunkowych w 2016 r. wynika z art. 15 ust. 2, czy nadal pozostaje to kwestią wyboru. Rolnik uważał, że w 2016 r. obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych przez podatników osiągających przychody z działów specjalnych produkcji rolnej jest kwestią wyboru bez względu na wartość przychodów osiągniętych w 2015 r.

Fiskus nie potwierdził tego stanowiska. Stwierdził, że w 2016 r„ w którym obowiązywać już będą znowelizowane przepisy, podatnik będzie musiał prowadzić księgi, jeśli w 2015 r. jego przychody z prowadzonych działów specjalnych produkcji rolnej przekroczą równowartość w złotych 1200 000 euro. W takim przypadku przychód nie będzie mógł być ustalany na podstawie tzw. norm szacunkowych. Urzędnicy poinformowali tylko, że podatnik nie ma w takim przypadku obowiązku zawiadamiania właściwego naczelnika urzędu skarbowego o założeniu ksiąg rachunkowych.

Rolnik nie zgodził się z taką wykładnią przepisów, ale sąd oddalił jego skargę.

W ocenie WSA w Krakowie (wyrok z 23 maja 2016 r. I SA/Kr 407/16). zmiana od 1 stycznia 2016 r. zasad opodatkowania PIT podatników uzyskujących przychody z działów specjalnych produkcji rolnej powoduje, że ograniczona została możliwość zastosowania norm szacunkowych w sytuacji, gdy wypełniona zostanie dyspozycja przepisu art. 15 ust 1 lub ust. 2 ustawy o PIT. A analiza tych norm prowadzi do wniosku, że osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie – jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 1200 000 euro – zobowiązane są do ustalania przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej na podstawie prowadzonych ksiąg rachunkowych. Wiąże się to z brakiem możliwości ustalania dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej przy zastosowaniu norm szacunkowych.

Innymi słowy, podatnicy prowadzący działy specjalne produkcji rolnej, którzy nie przekroczyli limitu przychodów wskazanego w ustawie o rachunkowości, również mają uprawnienia do prowadzenia ksiąg rachunkowych, ale tylko wówczas, gdy zgłoszą taki zamiar. Tylko zatem, gdy obowiązek prowadzenia ksiąg nie wynika z przepisów o rachunkowości i gdy taki podatnik sam nie zgłosił zamiaru ich prowadzenia, będzie miał możliwość ustalania dochodu przy zastosowaniu nom szacunkowych dochodu z określonej powierzchni upraw lub jednostki produkcji zwierzęcej.

Sąd zgodził się z fiskusem że treść spornych przepisów jest jednoznaczna. Dlatego bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych wskazuje, że skarżący na skutek przekroczenia w 2015 r. określonego limitu przychodów obowiązany jest prowadzić księgi rachunkowe.

Więcej w Rzeczpospolitej z 14 lipca 2016 r.