Mężczyzna, prawie niewidomy i cierpiący na epilepsję, uczestniczył przez kilkanaście lat w warsztatach terapii zajęciowej dla niepełnosprawnych, organizowanych przez jedno ze stowarzyszeń wspierających rodziny, działających w Ostrowie Wielkopolskim. Po kontroli, jaka została przeprowadzona w organizacji w 2011 r., dokonano ocen postępów rehabilitacji uczestników terapii mężczyzna znalazł się w grupie 8 osób ocenionych negatywnie. Po roku dokonano ponownej oceny, która dała ten sam rezultat. Wobec braku postępów w rehabilitacji zdecydowano o zakończeniu terapii mężczyzny w dotychczasowej formule i skreślono go z listy uczestników. Jednocześnie zaproponowano mu dalszą rehabilitację w miejscowym środowiskowym domu samopomocy (z której nie skorzystał, gdyż przeznaczona była głównie dla osób upośledzonych umysłowo) albo w placówce dziennej przy ostrowskim MOPS, prowadzącej rehabilitację społeczną niepełnosprawnych (tej także odmówił).

Mężczyzna zażądał ponownego przyjęcia do grupy terapii zajęciowej. Stowarzyszenie odmówiło, a sprawa trafiła w efekcie do sądu. Spór był o tyle nietypowy, że dotychczas sądy praktycznie nie zajmowały się kwestiami rehabilitacji w takiej formule, jak terapia zajęciowa i uprawnieniami do niej. Sądy jednak oddalały kolejno jego pozew i apelację. Uznały bowiem że skoro terapia nie przyniosła efektów, to nie można domagać się przyjęcia ponownego na zajęcia tego typu. Sąd II instancji wręcz wskazał, że z tytułu samej niepełnosprawności nie można wywodzić uprawnienia do korzystania z konkretnej formy rehabilitacji, tym bardziej że w orzeczeniu powiatowej komisji orzekania o niepełnosprawności znalazły się jedynie zalecenia co do dalszej terapii.
Również SN (wyrok z 9 sierpnia 2016 r. sygn. akt: II CSK 101/16) wydał wyrok negatywny, oddalając skargę kasacyjną. Wskazał, że żądaniem pozwu jest zobowiązanie stowarzyszenia do przyjęcia ponownie na terapię zajęciową. – Nie jest to więc – jak próbował wykazać pełnomocnik powoda – roszczenie z umowy na rzecz osoby trzeciej, o którym mowa w art. 393 kc (Łj. Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.), gdzie stronami umowy byłyby powiat i pozwane stowarzyszenie, a beneficjentem powód. Mogłoby być to roszczenie o złożenie oznaczonego oświadczenia woli o którym mowa w art. 64 kc, ale pod warunkiem wykazania przez powoda prawa podmiotowego do złożenia przez pozwanego stosownego oświadczenia woli Tego jednak powód nie uczynił – powiedziała sędzia Anna Owczarek.

SN podkreślił, że z art. 10a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. poz. 721 ze zm.) wynika czasowy i celowy charakter warsztatów terapii zajęciowej. Celem jest tu pozyskanie lub przywracanie umiejętności niezbędnych do podjęcia zatrudnienia. Jeżeli cel nie został osiągnięty, to nie można żądać przywrócenia uczestnictwa w tych warsztatach. Ten rodzaj rehabilitacji niepełnosprawnych nie jest jedyny i podmiot prowadzący warsztaty terapii zajęciowej ma obowiązek wskazania niepełnosprawnemu innych rodzajów zajęć – który to obowiązek zrealizowano.

Skoro więc brak jest podstawy do wykazania prawa podmiotowego do uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej, powództwo przeciwko organizatorowi takich zajęć nie jest zasadne – uznał w konkluzji SN.

Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 11 sierpnia 2016 r.