Wywiad z prezesem PFRON

Miesięcznik: "Praca i Rehabilitacja Niepełnosprawnych" , autor: Edward Rosłanowski I Wojciech Skiba , oprac.: GR

sie 23, 2008

Wydawany przez KIG-R miesięcznik „Praca i Rehabilitacja Niepełnosprawnych” rozmawiał z Wojciechem Skibą, prezesem zarządu PFRON o funkcjonowaniu systemu SODiR, wpływie nowych regulacji prawnych na zatrudnianie osób niepełnosprawnych oraz o roli PFRON w systemie aktywizacji zawodowej.

WYWIAD Z PREZESEM PFRON, WOJCIECHEM SKIBĄ
PiRN / 21.08.2008/ Edward Rosłanowski

Początek 2008 roku postawił w dramatycznej sytuacji pracodawców osób niepełnosprawnych i osoby niepełnosprawne prowadzące działalność gospodarczą. Związane to było z wdrożeniem nowego systemu dofinansowania wynagrodzeń i refundacji składki na ubezpieczenie społeczne (SODiR). Jak ten system obecnie funkcjonuje i jakie są możliwości jego uproszczenia?

Informatyczny System Obsługi Dofinansowań i Refundacji został zdrożony przez Fundusz w bardzo krótkich terminach, wynikających z okresu vacatio legis nowych przepisów. W konsekwencji nie wszyscy beneficjenci poradzili sobie z jego obsługą. Należy zaznaczyć, że sam system SODiR funkcjonuje poprawnie – wprowadzane są jedynie drobne usprawnienia.

Niestety pierwsze miesiące obowiązywania nowych przepisów, wywołały pewne kontrowersje. Tak naprawdę są dwie płaszczyzny tego problemu. Funkcjonowanie systemu w odniesieniu do pracodawców przebiega praktycznie bez większych zastrzeżeń. Prawdziwy problem pojawił się przy wypłatach refundacji składek na ubezpieczenia społeczne dla osób niepełnosprawnych prowadzących działalność gospodarczą, gdyż dokumenty niezbędne do uzyskania refundacji okazały się zbyt skomplikowane. Procedura zostanie jednak uproszczona, co spowoduje, że w niedługim czasie powinniśmy całkowicie rozwiązać problem.

W porównaniu do początku roku, wypłacamy nawet trzy razy więcej refundacji. Co prawda dalej docierają do nas sygnały o braku wypłat, lecz są to już na szczęście incydenty, a nie norma, tak jak to było wcześniej. Często okazuje się, że ich brak spowodowany jest nie złożeniem dokumentów bądź też niepoprawnym ich wypełnianiem przez osoby niepełnosprawne.

Przy okazji chciałbym przypomnieć, że beneficjenci, którzy chcą uzyskać informacje dotyczące refundacji, mogą skorzystać z uruchomionego przez nas centrum telefonicznego oraz punktów informacyjnych w szesnastu oddziałach wojewódzkich PFRON. Z kolei Ci, którzy są już zarejestrowani w systemie, otrzymali specjalną instrukcję: „Krok po kroku”, która pomoże im uniknąć podstawowych błędów przy wypełnianiu dokumentów.

Jak z świetle dotychczasowych doświadczeń widzi Pan wdrażanie kolejnych zmian wynikających z nowego rozporządzenia Komisji Europejskiej w sprawie pomocy publicznej, w tym na zatrudnianie osób niepełnosprawnych?

Zaproponowany w rozporządzeniu Komisji jednorodny system wsparcia w postaci subsydium płacowego niewątpliwie upraszcza i ujednolica istniejący w Polsce sposób udzielania pomocy na zatrudnianie osób niepełnosprawnych. Należy jednak zaznaczyć, że zapisy rozporządzenia wskazują jedynie na kierunek zmian systemu wsparcia – jego uproszczenie i ujednolicenie – nie zawiera natomiast szczegółowych rozwiązań dotyczących wysokości pomocy dla konkretnych pracodawców, które powinny znaleźć się w regulacjach krajowych.

Do najważniejszych kwestii wymagających pilnego uregulowania należy m. in. sprawa wysokości pomocy w zależności od stopnia niepełnosprawności i schorzeń pracownika niepełnosprawnego. Wiem, że Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych intensywnie pracuje nad tymi kwestiami. Aktualnie wysokość dofinansowania i refundacji jest wprost uzależniona od rodzaju niepełnosprawności i wydaje się, że kwestia ta będzie musiała znaleźć rozwiązanie w zapisach polskiej ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Problemy z nowym systemem SODiR odbiły się również na realizacji programu: „Partner III”. Do końca maja br. większość organizacji pozarządowych realizujących ten program nie otrzymała jeszcze należnych środków z PFRON. Jaki jest dziś stan realizacji programu i jakie wynikają z tego wnioski na następne lata? Dodajmy, że od 2009 roku zadania objęte programem: „Partner” będą podlegały przepisom nowego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie rodzajów zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych zleconych fundacjom i organizacjom pozarządowym.

Realizacja programu Partner III jest całkowicie niezależna od działania Systemu Obsługi Dofinansowań i Refundacji, dlatego łączenie tych dwóch kwestii byłoby nieporozumieniem. To, co faktycznie ma wpływ na szybkość podejmowania decyzji o przyznaniu środków w tym programie, to jakość wniosków składanych przez organizacje pozarządowe. Niestety praktyka pokazuje, że często są one niekompletne. W takich przypadkach wnioskodawcy są zobowiązani do uzupełnienia dokumentacji, co automatycznie wydłuża cały proces. Z kolei w przypadku, gdy zarząd lub pełnomocnik zarządu podejmie decyzję o przyznaniu mniejszego dofinansowania niż kwota wnioskowana, zawarcie umów i przekazanie środków zależy od szybkości przedstawienia nowego budżetu przez daną organizację. Według danych dostępnych na koniec czerwca tego roku w samym tylko module A zaspokoiliśmy potrzeby ok. 90% wnioskodawców. Uważam, że jest to bardzo dobry wynik.

Odnosząc się do ostatniego pytania, rok 2009 przyniesie dość duże zmiany w finansowaniu zadań z „Partnera” – mówiąc bardziej precyzyjnie – program Partner zostanie zastąpiony rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie rodzajów zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych zlecanych fundacjom oraz organizacjom pozarządowym. Dlatego w połowie czerwca powołany został zespół którego zadaniem jest wypracowanie trybu zlecania zadań fundacjom oraz organizacjom pozarządowym. Efektem jego prac będzie przygotowanie procedur realizacji tego zadania.

Jak Pan widzi rolę i usytuowanie PFRON w świetle różnych propozycji przyszłego kształtu systemu aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych?

Z jednej strony rola Funduszu, mimo zmieniających się regulacji prawnych, nie ulegnie zmianie. Nasze środki dalej będą przeznaczane na rehabilitację zawodową i społeczną osób niepełnosprawnych. Tu trzeba dodać, że PFRON powinien być efektywnie działającym narzędziem w ręku Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, które służy wdrażaniu polityki z zakresu rehabilitacji. Tylko takie podejście daje szansę na podnoszenie jakości wydatkowanych pieniędzy na rehabilitację i wzrost zatrudnienia wśród niepełnosprawnych. Jednak z drugiej strony zmiany są konieczne, dlatego wspólnie z panem ministrem Jarosławem Dudą podjęliśmy intensywne działania nad programami aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych.

Będą one oparte na sprawdzonych wzorach brytyjskich. Ich głównym celem będzie wypracowanie modelowych ścieżek wprowadzania pracownika na rynek pracy – począwszy od jego zidentyfikowania w środowisku, po pilotaż już zatrudnionej osoby niepełnosprawnej, tak aby nie straciła pracy. W przepisach pojawi się zapis, że część dotacji pracodawca otrzyma dopiero po upływie pół roku zatrudnienia osoby niepełnosprawnej. W ten sposób chcemy wyeliminować pozorne zatrudnienie i zjawisko wielokrotnej aktywizacji zawodowej tych samych osób. Pilotaż programu pełną parą ruszy od początku przyszłego roku. Podniesienie poziomu zatrudnienia wśród osób niepełnosprawnych jest jednym z moich priorytetów, dlatego będę wspierał każdą inicjatywę, która do tego doprowadzi.