Co i kiedy można potrącić z odprawy emerytalnej i rentowej?

Dziennik Gazeta Prawna (2009-10-23), autor: Ryszard Sadlik , oprac.: GR

paź 26, 2009

Jak pisze Dziennik Gazeta Prawna, zasady szczególnej ochrony przed potrąceniami wypłat dokonywanych na rzecz pracowników są określone w kodeksie pracy. Ograniczają one znacznie swobodę pracodawców. Zakres tego ograniczenia zawarto w art. 87-91 k.p.

Wymienione przepisy kodeksu pracy wprost stanowią tylko o wynagrodzeniu, ale w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że zasady zawarte w tych przepisach dotyczą też innych świadczeń pieniężnych ze stosunku pracy mających zapewnić pracownikowi środki utrzymania (Wyrok Sądu Najwyższy z 17 lutego 2004 r. – I PK 217/03 OSNP).

Potrącenia z odprawy emerytalnej lub rentowej należnej pracownikowi, bez jego zgody, mogą być dokonywane tylko na poczet określonych wierzytelności. Zgodnie bowiem z art. 87 par. 1 kodeksu pracy po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych można potrącić następujące należności:

– sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych,

– sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,

– zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi,

– kary pieniężne stosowane przez pracodawcę wobec pracownika za nieprzestrzeganie przez niego przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy łub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy (art. 108 k.p.).

Limity dopuszczalnych potrąceń z wynagrodzenia określa art. 87 par. 3 i 4 k.p. Zgodnie z nim na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych można potrącić kwoty do wysokości 3/5 wynagrodzenia, natomiast w razie egzekucji innych wierzytelności lub potrącania zaliczek pieniężnych – do wysokości połowy wynagrodzenia. Przy zbiegu potrąceń z tytułu egzekucji należności innych niż alimentacyjne oraz zaliczek pieniężnych potrącenia nie mogą w sumie przekraczać połowy wynagrodzenia, a wraz z potrąceniami na zaspokojenie egzekwowanych świadczeń alimentacyjnych nie mogą łącznie przekraczać 3/5 wynagrodzenia.

Pamiętać jednak należy, że zawsze wolna od potrąceń musi być kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości:

– minimalnego wynagrodzenia za pracę, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż alimentacyjne,

– 75 proc. tego wynagrodzenia – przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi, 90 proc. tego wynagrodzenia – przy potrącaniu kar pieniężnych.

Przy czym jeśli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, kwoty te ulegają zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy (art. 87′ k.p.).

Istotne jest także, że według art. 91 k.p. należności inne niż wymienione w art. 87 par. 1 i par. 7 k.p. mogą być potrącone z odprawy emerytalnej pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie.

Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 23 października 2009 r.